915 psoriasis hastasının sosyodemografik, klinik ve tedavi özelliklerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM ÖZCAN
Danışman: Müzeyyen GÖNÜL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Psoriasis sık görülen, komorbiditeleri olan kronik, tekrarlayıcı, inflamatuar bir deri hastalığıdır. Ülkemizde psoriasisin sosyodemografik, klinik ve tedavi özellikleri ile ilgili geniş hasta serileri ile yapılmış ve kapsamlı çalışma sayısı oldukça azdır. Bu çalışma ile kliniğimizde yeni tanılı veya takipli 915 hastanın sosyodemografik, klinik ve tedavi özelliklerinin kapsamlı bir şekilde araştırılması amaçlandı. Gereç ve yöntem: Mart 2013-Şubat 2017 tarihleri arasında Psoriasis polikliniğinimize başvurmuş klinik ve/veya histopatolojik olarak psoriasis tanısı almış yeni tanılı veya takipli toplam 915 hastanın dosya kayıtları retrospektif olarak incelendi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, vücut kitle indeksi (VKİ), hastalık başlangıç yaşı ve süresi, aile öyküsü, sigara ve alkol kullanma öyküsü, eşlik eden hastalıkları, psoriasis tipi, tutulum bölgeleri, psoriasis alan şiddet indeksi (PAŞİ) ve kullandığı tedaviler kaydedildi. Bulgular: Çalışmamızda erkek kadın oranı 1.18, ortalama hasta yaşı 43.57, ortalama hastalık başlangıç yaşı 29.01 ve ortalama hastalık süresi 14.55 yıldı. Hastaların %38.7'si sigara, %5.6'sı alkol kullanıyordu. Hastaların ortalama VKİ 27.95 olup VKİ ile PAŞİ arasında anlamlı korelasyon yoktu. Hastaların %32.8'inde ailede psoriasis öyküsü mevcut olup ailede psoriasis öyküsü olanlarda hastalık daha erken yaşta başlıyordu ve hastalık süresi daha uzundu. Hastaların %35.08'inde eşlik eden en az bir sistemik hastalık vardı ve eşlik eden hastalığı olanların ortalama yaşı daha fazla ve ortalama hastalık başlangıç yaşı daha geçti. En sık görülen hastalık tipi plak psoriasisti. Saçlı deri, yüz, genital ve intertriginöz tutulumların istatiksel olarak anlamlı şekilde birbiri ile ilişkili olduğu görüldü. Saçlı deri ve genital tutulum ayrıca tırnak tutulumu ile ilişkili iken eklem tutulumu ile yalnızca tırnak tutulumu ilişkili bulundu. Hastaların ortalama PAŞİ değeri 9,25 olup hastaların %33.7'sinde PAŞİ 10'dan büyüktü. Erkek cinsiyet ve uzun hastalık süresi PAŞİ yüksekliği için bağımsız risk faktörleri olarak bulundu. Hastaların %62'si sistemik konvansiyonel, %14'ü topikal, %13'ü fototerapi ve %11'i biyolojik ajan tedavisi alıyordu. Sonuç: Bu çalışma psoriasis hastalarının sosyodemografik, klinik ve tedavi verilerinin araştırıldığı ülkemizde yapılmış en geniş hasta serisi ve en çok parametrenin kullanıldığı bir çalışmadır. Ortalama hasta yaşı, ortalama hastalık başlanma yaşı, kadınlarda daha düşük hastalık başlama yaşı, ortalama hastalık süresi, ailede psoriasis öyküsü oranı, aile hikayesi olanlarda daha düşük hastalık başlama yaşı, erkek hastalarda daha fazla sigara ve alkol kullanım oranı, sigara kullananlarda daha yüksek PAŞİ değeri, eşlik eden sistemik hastalık oranı, psoriasis klinik tiplerinin ve tutulum bölgelerinin oranları, erkeklerde kadınlara göre istatiksel olarak anlamlı derecede yüksek tırnak tutulum oranı, hastalık süresi ve PAŞİ skorunun tırnak tutulumu olan hastalarda olmayanlara göre daha yüksek olması, ortalama PAŞİ değeri, PAŞİ 10'dan büyük hasta oranı, ailede psoriasis hikayesi ile PAŞİ arasında ilişki olmadığı, en sık kullanılan sistemik tedavinin metotreksat olması, konvansiyonel tedavi ve biyolojik tedavi alan grupta tırnak ve eklem tutulumu oranı daha yüksek olması gibi bulgularımız literatürle benzerlik göstermekteydi. Erkeklerde üst ekstremite, alt ekstremite ve tırnak tutulumunun; kadınlarda ise intertriginöz tutulumun istatiksel olarak anlamı derecede yüksek olması, skalp ve genital bölge tutulumu olan hastalarda istatiksel olarak anlamlı derecede yüksek aile öyküsü, tırnak tutulumu olan hastalarda olmayanlara göre istatiksel olarak anlamlı derecede yüksek oranda saçlı deri, yüz ve genital bölge tutulumu, erkek cinsiyetin ve hastalık süresinin uzamasının PAŞİ'yi arttıran bağımsız birer risk faktörü olduğu, aile hikayesi olanlarda daha uzun hastalık süresi, eşlik eden sistemik hastalığı olanlarda yaş ortalaması ve hastalık başlangıç yaşı ortalamasının daha yüksek olması, biyolojik tedavi alan hastalarda hastalık süresi ve yaş ortalaması diğer gruplara göre anlamlı derecede daha yüksek olması çalışmamızda tespit ettiğimiz ancak daha önce literatürde incelenmemiş parametrelerdir. Bu nedenle çalışmamızın literatüre katkıları olacağını ve dermatologlara psoriasis hastalarını değerlendirirken yol gösterici olacağını düşünüyoruz. Anahtar kelimeler: Psoriasis, sosyodemografi, klinik özellikler