Küresel sağlık güvenliği; Avrupa Birliği üye devletleri sağlık sistemlerinin COVID-19 pandemisindeki performanslarının karşılaştırmalı analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, SAĞLIK YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT AYYILDIZ
Danışman: Hasan Hüseyin EKER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Avrupa Birliği Üye Devletleri sağlık sistemlerinin COVID-19 pandemisi karşısındaki performanslarının Uluslararası Sağlık Tüzüğü Endeksi göstergeleri temelinde analizi; Endeks göstergelerinin performanslar üzerindeki etkisinin araştırılması ve ayrıca yeni bir performans analizi modeli önerisi geliştirilmesi yoluyla: Küresel sağlık güvenliğinin tesisi ve geliştirilmesini teminen ülke sağlık sistemlerinin güçlendirilmesi çalışmalarına katkı sağlanması tezin temel amacıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışma iki aşamada gerçekleştirilmiş olup; birinci aşamada, 27 Avrupa Birliği Üyesi Devlet sağlık sisteminin COVID-19 pandemisi sırasındaki performanslarının analizi için Veri Zarflama Analizi; ikinci aşamada ise Endeks göstergelerinin ülke performansları üzerindeki etkisinin analizi için Tobit Regresyon Analizi yöntemi kullanılmıştır. Bulgular: Avusturya, Danimarka, İrlanda, Kıbrıs, Malta ve Polonya tüm performans boyutlarında etkin bulunmuştur. Halk sağlığı risklerine karşı hazırlık ve yanıt temel kapasite düzeyleri görece yüksek olan ülke sağlık sistemleri etkinsiz, düşük olanlar ise etkin bulunmuştur. Benzer şekilde pandemide sağlık çıktı düzeyi görece yüksek olan ülke sağlık sistemleri etkinsiz, düşük olanlar ise etkin bulunmuştur. Çalışmada geliştirilen performans analiz modelinden özellikle teknik etkinlik ölçümünde daha iyi sonuç alındığı görülmüştür. Endeks göstergelerinden sadece iki kapasitenin ülke sağlık sistemlerinin etkinliğine olumlu katkısı olduğu anlaşılmıştır. Sonuç: Küresel sağlık güvenliğinin, tesisi ve sürdürülmesi, küresel sağlık yönetişiminin etkililiği ve sağlık sistemlerinin güçlendirilmesine bağlıdır.