Gebelikte diyabet varlığına göre sirkadiyen ve periyodik kan basıncının değişimi ve gebelik prognozuna etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULLAH KÖSE
Danışman: İhsan ATEŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diyabetes mellitus, gebelikte vasküler disfonksiyon ve hipertansif komplikasyonlar açısından önemli bir risk faktörü olup sirkadiyen kan basıncı ritmini bozarak gece döneminde beklenen fizyolojik kan basıncı düşüşünün azalmasına yol açabilmektedir. Gece boyunca zamana bağlı olarak değişen nörohormonal mekanizmalar, kan basıncında periyoda özgü dalgalanmalar oluşturduğundan, klasik dipper/non-dipper sınıflamasının bu değişimleri yeterince yansıtamayabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada, pregestasyonel ve gestasyonel diyabetli gebelerde ayaktan kan basıncı izlemi (AKBİ) verileri kullanılarak gece kan basıncının üç ayrı periyotta değerlendirilmesi, bu periyotların kombinasyonlarıyla periyodik sirkadiyen kan basıncı sınıflarının oluşturulması ve bu sınıfların gebelik prognozu ile ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu prospektif kesitsel çalışmaya 18 yaş ve üzeri toplam 180 gebe dahil edildi. Olgular pregestasyonel diyabet (PGDM, n=60), gestasyonel diyabet (GDM, n=60) ve diyabeti olmayan sağlıklı gebeler (n=60) olmak üzere üç gruba ayrıldı. Tüm katılımcılara 24 saatlik ayaktan kan basıncı izlemi (AKBİ) uygulandı. Sirkadiyen kan basıncı paternleri klasik dipper/non-dipper sınıflamasına göre değerlendirildi. Periyodik sirkadiyen analiz için gece kan basıncı ölçümleri 20:00–00:00, 00:00–04:00 ve 04:00–08:00 olmak üzere üç periyoda ayrıldı. Bu periyotlarda saptanan dipper ve non-dipper paternlerin kombinasyonlarına göre sekiz farklı periyodik sirkadiyen kan basıncı sınıfı tanımlandı. Gebelik prognozu; hipertansif gebelik bozuklukları, erken doğum, intrauterin gelişme geriliği ve olumsuz neonatal sonuçları içeren kompozit sonlanım üzerinden değerlendirildi. Bulgular: Yirmi dört saatlik, gündüz ve gece ortalama sistolik ve diyastolik kan basıncı değerleri gruplar arasında benzer bulunmasına rağmen, diyabetik gebelerde klasik sirkadiyen non-dipper patern oranı daha yüksekti. Periyodik sirkadiyen kan basıncı analizinde özellikle gecenin geç dönemini temsil eden 04:00– 08:00 periyodunda diyabetik gebelerde non-dipper paternin anlamlı olarak daha sık olduğu saptandı. Periyodik sirkadiyen kan basıncı sınıf E ile olumsuz kompozit gebelik sonlanımı arasında anlamlı ilişki bulundu. Çok değişkenli analizlerde ix periyodik sirkadiyen kan basıncı sınıf E'nin, diyabet varlığından bağımsız olarak olumsuz gebelik sonlanımının bağımsız bir öngörücüsü olduğu gösterildi. Sonuç: Bu çalışma, gebelikte diyabet varlığının sirkadiyen kan basıncı regülasyonunu özellikle gecenin geç saatlerinde daha belirgin şekilde bozduğunu ortaya koymaktadır. Periyodik sirkadiyen kan basıncı sınıflaması, klasik sirkadiyen değerlendirmeye kıyasla riskli gebelerin tanımlanmasında daha ayrıntılı ve duyarlı bir yaklaşım sunmaktadır. Bu yöntemin, diyabetik gebelerde olumsuz gebelik sonuçlarının öngörülmesinde klinik değerlendirmeye katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Gebelik, gestasyonel diyabet, pregestasyonel diyabet, sirkadiyen kan basıncı, periyodik sirkadiyen kan basıncı, ayaktan kan basıncı izlemi