Paratiroid adenoma bağlı primer hiperparatiroidi olgularında PECAM-1 düzeyi ile sirkadyen kan basıncı arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA TİMURKAAN
Danışman: İhsan ATEŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Primer hiperparatiroidizm (PHPT), paratiroid hiperplazi, adenom veya karsinom kaynaklı aşırı parathormon (PTH) sekresyonu ile karakterize kronik bir durum olup artmış serum PTH düzeyi, osteoporoz, fraktür, kronik böbrek yetmezliği ve nefrolitiazis gibi iskelet ve renal komplikasyonlarla ilişkilidir. Ayrıca PHPT; bozulmuş insülin duyarlılığı, arteriyel hipertansiyon ve artmış kardiyovasküler ölüm riski gibi iskelet dışı sonuçlarla da ilişkilendirilmiştir. PHPT tanılı hastaların yaklaşık %40–60'ında hipertansiyon bildirilmekle birlikte, bu hipertansiyonun gelişim mekanizması tam olarak açıklanamamıştır. Endotel hasarı ve endotelyal inflamasyonun hipertansiyon patofizyolojisindeki rolü bilinmektedir. Platelet/endothelial cell adhesion molecule-1 (PECAM-1), proinflamatuar ve anti inflamatuar özellikleriyle endotelde inflamatuar cevabın düzenlenmesinde önemli bir moleküldür. PHPT olgularında hipertansiyonun, PTH artışına bağlı endotel disfonksiyonu ve endotelyal inflamasyon süreçleri aracılığıyla ortaya çıkabileceği ve bu mekanizmada PECAM-1'in rol oynayabileceği düşünülmektedir. Bu çalışma, PECAM-1 düzeyinin PHPT'ye bağlı hipertansiyon gelişimindeki olası etkisini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Prospektif tek merkezli vaka-kontrol tasarımında yürütülen çalışmaya PHPT tanılı 61 hasta dahil edildi. Katılımcıların antropometrik ölçümleri, biyokimyasal parametreleri, lipid profilleri, serum PECAM-1 düzeyleri ve 24 saatlik ambulatuvar kan basıncı ölçümleri değerlendirildi. PECAM-1 düzeyleri ELISA ile ölçüldü. Hipertansiyon ile ilişkili belirleyiciler çok değişkenli regresyon analizi ile incelendi. Bulgular: Çalışmamızda Primer Hiperparatiroidi tanılı hastaların %47,5'inde hipertansiyon saptandı. Hipertansiyonu olan grupta vücut ağırlığı ve vücut kitle indeksi daha yüksek olarak bulundu. Hipertansiyonu olanlarda parathormon medyanı hipertansiyonu olmayanlara karşı daha yüksek ve TSH medyanı daha düşük bulundu. Hipertansiyonu olan grupta trigliserit medyanı daha yüksek ve HDL-kolesterol düzeyi daha düşük bulundu. Hipertansiyon varlığı üzerinde potansiyel etkileri olabilecek risk faktörleri çok değişkenli modele alındı. Bağımsız prediktörler hemoglobin ve parathormon olarak saptandı. Çalışma popülasyonu genelinde PECAM-1 düzeyi ile parathormon düzeyleri arasında negatif yönde zayıf bir korelasyon saptandı. Sonuç: PHPT olgularında hipertansiyon prevalansının yüksek olduğu, PTH düzeyinin hipertansiyon gelişimiyle bağımsız olarak ilişkili bulunduğu gösterilmiştir. PECAM-1 düzeylerinde PTH artışıyla birlikte istatistiksel olarak anlamlı olmayan bir azalma eğilimi saptanmıştır. Bulgular, PHPT'de hipertansiyonun hormonal, endotelyal ve metabolik göstergelerle ilişkili çok yönlü bir süreç olduğunu desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Endotel Hasarı, Hipertansiyon, PECAM-1, Primer Hiperparatiroidizm