İstanbul Bağcılar Fatih Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 6-12 aylık bebeklerde anemi prevalansı ve etkileyen faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT KOCAOĞLU
Danışman: Mustafa Reşat DABAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmada İstanbul Bağcılar Fatih Aile Sağlığı Merkezine (ASM) kayıtlı 6-12 aylık bebeklerde anemi prevalansının ve etkileyen faktörlerin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın verileri 13/07/2020 – 18/08/2020 tarihleri arasında İstanbul Bağcılar Fatih ASM'ne kayıtlı 6-12 aylık bebeklerin ebeveynlerine uygulanan anket formu ile elde edildi. Ayrıca bebeklerin hasta başı hemoglobin stribi ile ölçülen hemoglobin değerleri kaydedildi. Araştırmaya dahil edilme kriterleri: Bebeğin çalışmanın yapıldığı ASM'ne kayıtlı olması, yaşının 6-12 ay arasında olması, ek hastalığının bulunmaması şeklindedir. Bu kriterlere uymayan bebekler araştırmaya dahil edilmedi. Araştırmanın bulgularının istatistiksel analizleri yapılırken IBM SPSS Statistics 22 programı kullanıldı. Kategorik değişkenlerin tanımlayıcı istatistikleri sayı ve yüzde olarak verildi. Kategorik değişkenlere göre bebeklerde anemi görülme sıklığı çapraz tablolar ve grafikler kullanılarak verildi. Bu sıklıklar bakımından gruplar arasında fark bulunup bulunmadığı yerine göre Ki-kare ya da Fisher Exact Test kullanılarak karşılaştırıldı. P-değerinin 0,05'in altında olduğu durumlar istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar şeklinde değerlendirildi. Bulgular: Araştırmaya 132 bebek dahil edildi. Bebeklerin %45,5'i erkek, %54,5'i kız idi. Bebeklerin %56,1'i normal vajinal yolla, %43,9'u sezaryenle doğmuştu. Bebeklerin %53,8'inde anemi tespit edildi. Bebeklerin %88,6'sı demir takviyesi, %99,2'si ek gıda, %86,4'ü anne sütü, %36,4'ü formula mama, %84,1'i et, %65,9'u pekmez alıyordu. Bebeklerin annelerinin %67,4'ü ve babaların %63,6'sı temel eğitim ve altı seviyesinde eğitim almışlardı. Annesi gebelik ve emzirme döneminde demir takviyesi kullanan bebeklerin oranı %86,4, annesinde anemi öyküsü olan bebeklerin oranı %62,9 idi. Araştırmamızda annesinin eğitim düzeyi düşük olan bebeklere göre, annesinin eğitim düzeyi yüksek olan bebeklerde anemi görülme sıklığı istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulundu (p=0,008). Benzer şekilde, babasının eğitim düzeyi yüksek olan bebeklerde anemi görülme sıklığı, istatistiksel olarak anlamlı olmasa da, daha düşüktü (p=0,08). Araştırmamızda bebeklerin cinsiyetine ve doğum şekline göre veya bebeklerin anne sütü, ek gıda, demir takviyesi, et, pekmez ya da formula mama alıp almadıklarına göre bebeklerdeki anemi sıklıkları ayrı ayrı analiz edildiğinde, her birinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05). Araştırmamızda gebelik ve emzirme döneminde annesinin demir takviyesi alıp almadığına ya da annesinde anemi öyküsü olup olmadığına göre bebeklerdeki anemi sıklıkları ayrı ayrı analiz edildiğinde, her birinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05). Sonuç: Araştırmamızda annenin eğitim düzeyinin yüksek olmasının bebeği anemiden koruyan bir faktör olduğu sonucuna varıldı.: Araştırmamızda bebeklerin demir gereksinimini farklı besin kaynaklarından ya da demir takviyesinden karşıladıkları, dolayısıyla bir kaynağın eksik olmasının tek başına anemi sıklığında anlamlı bir artışa neden olmadığı kanaatine varıldı. Aynı nedenden dolayı, annesinde anemi öyküsü olup olmamasının ya da annesinin gebelik ve emzirme döneminde demir takviyesi alıp almamasının tek başına bebeklerdeki anemi sıklığını anlamlı ölçüde değiştirmediği kanaatine varıldı. Araştırmanın sonuçları, bebeklerde anemi sıklığını azaltabilmek için, daha yaygın bir halk eğitimine ve daha yakın bir tıbbi takip yapılmasına ihtiyaç olduğunu göstermektedir.