HIV ile enfekte hastalarda D vitamini düzeyinin sağlıklı bireyler ile karşılaştırılması ve D vitamininin immün sistem üzerindeki etkilerinin irdelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SULTAN ABDÜLHAMİD HAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU ÖZAKINSEL
Danışman: Ayşe İNCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Bu çalışmada D vitamini eksikliğinin İnsan İmmün Yetmezlik Virüsü (HIV) pozitif popülasyon ve HIV negatif popülasyon ile karşılaştırılmasını yapmak ve D vitamini replasman tedavisinin viral yük ve immün sistem hücreleri üzerindeki etkilerini değerlendirmek amaçlandı. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız tek merkezli, prospektif kohort bir araştırmadır. Çalışmamıza 18 yaş ve üzerinde, HIV ile enfekte, akıl sağlığı yerinde olan, malignitesi ve granülomatoz hastalığı olmayan, osteoporozu ve bilinen böbrek hastalığı olmayan 05.09.2024 – 05.02.2025 tarihleri arasında Sultan 2. Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji polikliniğine başvuran ve daha önceki poliklinik başvurusunda D vitamini bakılıp eksikliği saptanarak replasman tedavisine başlanılmış hastalar dahil edildi. Kontrol grubunu da aynı dönemde polikliniğine başvuran HIV pozitif ve HIV negatif hastalar oluşturdu. Çalışmanın iki sonlanım noktası mevcuttur. Birinci sonlanım noktasında HIV pozitif hastalar ile HIV negatif hastaların D vitamini seviyeleri karşılaştırıldı. İkinci sonlanım noktasında ise D vitamini eksikliği saptanıp replasman tedavisi başlanan ve başlanmayan hastaların 6 aylık takipler sonucunda viral yük, CD4 T lenfosit sayısı, CD8 T lenfosit sayısı, CD4/CD8 oranı, hemogram gibi parametrelerinin değişimleri karşılaştırıldı. Tüm bu verilerin istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığı araştırıldı. BULGULAR: Çalışmanın birinci aşamasına 78 HIV pozitif ve 93 HIV negatif toplam 171 hasta dahil edildi. Her iki hasta grubunda da D vitamini eksikliği oranı %70 ve %80 olarak saptandı. Bu hastaların yaş, cinsiyet ve D vitamini düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. D vitamini eksikliği bulunan HIV pozitif hastaların sosyo-demografik özellikleri incelendiğinde D vitamini eksikliğine neden olabileceği gösterilen bir özellik saptanmadı. Çalışmanın ikinci aşamasının tamamı ise HIV pozitif hastalardan oluşmaktaydı ve 66 hasta D vitamini replasmanı aldı, 60 hasta D vitamini replasmanı almadı. Bu hastaların viral yükü 6 aylık takiplerde her iki grupta da azaldı CD4 T lenfosit sayısı ve CD4/CD8 oranı arttı. Ancak viral yük, CD4 T lenfosit sayısı, CD4/CD8 oranında iki grubun karşılaştırılmasında anlamlı bir fark saptanmadı. (Tüm değişkenler için, Mann-Whitney U Testi, p>0,05). D vitamini kullanan çalışma grubunun hemogram parametreleri kontrol grubu ile karşılaştırıldığında lökosit sayısı, nötrofil sayısı D vitamini kullanmayan grupta D vitamini kullanan gruba göre daha yüksek çıktı. Kronik inflamasyon belirteçlerinden nötrofil lenfosit oranı ise D vitamini kullanmayan grupta anlamlı olmasa bile daha yüksek saptandı. SONUÇ: Çalışmamızda D vitamini düzeyinin HIV pozitif ve HIV negatif grupta farklı olmadığı saptandı. Bulgularımız literatürdeki çalışmalarla benzerdi. D vitamini replasmanının HIV pozitif hastalarda HIV negatif hastalarla kıyaslandığında viral yük ve immün sistem üzerine etkisi olmadığı görüldü. Ancak hemogram parametrelerinde ve kronik inflamasyon parametreleri üzerine etkilerinin gözlemlenmesi için daha geniş çaplı çalışmalar yapılması gerekmektedir. ANAHTAR KELİMELER: HIV, D vitamini, viral yük, CD4 T lenfosit sayısı, immün sistem