Obeziteli adölesanlarda obezite derecesi ile metabolik sendrom kriterlerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RUMET ARJEN AKTAŞ
Danışman: Zuhal Aydan SAĞLAM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Obezite günümüzde sıklığı artan ve erken yaşlarda ortaya çıkan bir halk sağlığı sorunudur. Ülkemizde yapılmış bir çalışmada metabolik sendrom sıklığı çocuk ve adölesanlarda sırası ile %20 ve %40 olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada adölesan yaş gruplarına göre obezite sınıflarının metabolik sendrom tanı kriterlerinin değişimini ve metabolik sendrom için risk faktörlerini değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Süleymaniye Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları, Adölesan polikliniğinde takip edilen obezite tanılı 12-19 yaş grubundaki hastalar üzerinde retrospektif olarak gerçekleştirildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların demografik verileri, boy, kilo, VKİ, ALT, AST, GGT, total kolesterol, HDL, LDL, trigliserit, insülin, açlık glukoz, HOMA-IR, HbA1C, sistolik ve diyastolik kan basıncı değerleri kayıt altına alındı. Çalışmaya dahil edilen katılımcılar adölesan yaş grupları ve obezite sınıflarına göre kategorize edilerek karşılaştırıldı. Çalışmada SPSS v.27 (IBM) kullanıldı ve elde edilen sonuçlar için anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya 141'i (%65) kız, toplam 217 katılımcı dahil oldu. Ortalama yaş 15,35±1,90 olarak saptandı. Erken adölesan yaş grubunu (10-13 yaş) oluşturan 37 katılımcının 17'si (%45,9) sınıf 1, 15'i (%40,5) sınıf 2 ve 5'i (%13,5) sınıf 3 obeziteye sahipti. Orta adölesan yaş grubunu (14-17 yaş) oluşturan 148 katılımcının 78'i (%52,7) sınıf 1, 46'sı (%31,1) sınıf 2 ve 24'ü (%16,2) sınıf 3 obeziteydi. Geç adölesan yaş grubunu (18-21 yaş) oluşturan 32 katılımcıların 16'sı (%50) sınıf 1, 11'i (%34,4) sınıf 2 ve 5'i (%15,6) sınıf 3 obezite derecesine sahipti. Katılımcıların ortalama VKİ değeri 32,35±4,31 kg/m2 olarak saptandı. Çalışmaya dahil edilen adölesanların 192'si (%88,5) insülin direncine sahipti, ortalama HOMA-IR 4,73±3,75 olarak saptandı. HOMA-IR üzerinde yapılan karşılaştırmada, tüm popülasyon ve orta adölesan katılımcılarda obezite sınıfı ile HOMA-IR değerinde anlamlı artış olduğu görüldü (sırasıyla p<0,001 ve <0,001). Obezite sınıfı arttıkça insülin direnci sıklığının arttığı gözlendi ve sınıf 3 obezitesi olan katılımcıların %97,1 sıklıkla insülin direncine sahip olduğu görüldü (p=0,029). Ortalama açlık insülini 20,13±14,13 IU olarak saptandı. Açlık insülini ve glukozu karşılaştırmasında, tüm katılımcılarda obezite sınıfı ile anlamlı artış gözlendi (her ikisi için p<0,001). Katılımcıların tüm adölesan yaş gruplarında sınıf 1 obezitesi olan katılımcıların ortalama açlık glukozu değeri 90,29±6,216, sınıf 2 obezitesi olan katılımcıların 91,81±6,619, sınıf 3 obezitesi olan katılımcıların ise 96,22±10,7 olduğu saptandı. Katılımcıların ortalama sistolik arter basıncı 118,32±8,48 mmHg, diyastolik arter basıncı 74,01±9,08 mmHg olarak saptandı. Sistolik arter basıncının tüm katılımcılarda ve orta adölesan döneminde (14-17 yaş arası) obezite sınıfı ile anlamlı yükseldiği görüldü (sırasıyla p=0,03; p=0,002). Sonuç: Çalışmamız obeziteli adölesanlarda metabolik sendrom ve kardiyovasküler hastalık risklerinin arttığını ve özellikle adölesan dönemde açlık kan glukozu, açlık insülin, HOMA-IR, total kolesterol, HDL, sistolik ve diyastolik arter basıncının dikkatle izlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Adölesan, Obezite, Metabolik Sendrom, VKI, İnsülin Direnci