Kronik myeloproliferatif hastalıklarda JAK2 allel yükünün klinik sonuçlarla ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE TURGUT
Danışman: Funda CERAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Polisitemi vera (PV), esansiyel trombositemi (ET) ve primer miyelofibrozis (PMF) içinde barındıran kronik miyeloproliferatif hastalıklar (KMPH), klonal proliferasyon özelliği gösteren BCR-ABL negatif myeloid seri bozukluğudur (1). Son yıllarda yapılan araştırmalar Janus Kinaz 2 geni (JAK2) geni tanımlandıktan sonra allel yükünden ziyade pozitif olmasının organomegali, hemogram belirteçleri (platelet, hemoglobin, lökosit, hematokrit), sitoredüktif tedavi uygulamaları, kardiyovasküler risk ve tromboz ile ilişkisi araştırmaya çalışılmıştır. Biz de bu çalışmamızda BCR-ABL negatif KMPH'lerde JAK2 geni allel yükünün splenomegali, tromboz, kanama, ek maligniteler, komorbid hastalıklar, hipertansiyon, vazomotor semptomlar, sitoredüktif tedavi oranına etkisi, kemik iliği lif artışı, mortalite oranına ve hemogram parametrelerine etkisini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmamızda 2005-2023 yılları arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi (Ankara Numune Eğitim Araştırma Hastanesi'nde 2005 yılından beri izlemde olup takibine Ankara Bilkent Şehir Hastanesi'nde devam edilenler ve Ankara Bilkent Şehir Hastanesinde yeni tanı alanlar) Hematoloji polikliniğine başvurmuş tanı kriterleri 2016 Dünya Sağlık Örgütü ölçütlerini karşılayan ET, PV ve PMF tanılı hastalar dahil edildi. ÇalışmamIz 198 ET (%57,6), 126 PV (%36,6), 20 (%5,8) PMF tanılı hastayı kapsamaktadır. JAK2 V617F mutasyon analizi RT-PCR (gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu) yöntemiyle yapıldı. Veriler SPSS 20.0 (Statistical Package for Social Science) programı ile bilgisayar ortamına aktarıldı. Sürekli değişkenler ET, PV ve PMF tanılı hastalar arasındaki karşılaştırmalarında Kruskal Wallis Varyans Analizi kullanıldı. Farklılığın hangi gruplardan kaynaklandığı Kruskal Wallis Çoklu karşılaştırma testi ile incelendi. JAK2 değerlerinin grup karşılaştırmalarında Mann Whitney U test ve Kruskal Wallis Varyans Analizi kullanıldı. Nominal değişkenlerin grup karşılaştırmalarında (çapraz tablolarda) Ki-Kare/Fisher's Exact test kullanıldı. 13 Bulgular: Çalışmamıza JAK2 pozitif 251, JAK2 negatif 93 olmak üzere 344 hasta dahil edildi. Hastaların %57.6'sı ET, %36.6'sı PV ve %5.8'i PMF tanılıydı. ET hastalarında JAK2 pozitif olan hastaların oranı %61.1, PV tanılı hastaların JAK2 pozitif oranı % 95.2, PMF hastalarının JAK2 pozitif oranı % 50'ydi. Hastaların %46.5'i (160) erkek hasta,53.5'i (184) kadın hastaydı. Hastaların yaş ortalaması 61.52±15.01 yıl olup minimum hasta yaşı 22 maksimum 92 yaşındaydı. Hastaların %57.6'sinin ilk tanısı ET, %36.6'sının PV ve %5.8'ini MF oluşturmaktaydı. Hastaların takip süresi ortalaması 50.72±48.42 ay takip süresi medyanı 36 aydı. Hastaların minimum takip süresi 1 ay maksimum takip süresi 240 aydı. Hastaların Charlson indeksi medyan değeri "3" idi. Hastaların %23.5'inin sigara kullandığı saptandı. Esansiyel trombositoz ve polisitemi vera hastalarında JAK2 yüküyle splenomegali bulgusu, white blood cell: beyaz kan hücresi (WBC), laktat dehidrogenez (LDH) değerinde pozitif korelasyon görüldü Esansiyel trombositoz, polisitemi vera ve düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) arasında anlamlı bir ilişki bulundu. JAK2 yükünün artmasıyla yaş ve Charlson komorbidite indeksi arasında pozitif korelasyon görüldü. Sonuçlar: JAK2 mutasyonu tanımlandıktan sonra KMPH hastalarını anlama ve yönetmede büyük bir yol kat edilmiştir. Çalışmamızın amacı da JAK2'nin bir cut off değerini bularak klinik ve laboratuvara nasıl yansıdığını incelemek ve bundan sonra tanı alacak hastalara ön görüde bulunarak hasta yönetimine katkı sağlamak olup daha büyük örneklem veya çok merkezli yapılacak çalışmalara ihtiyaç vardır.