Kullanımı yaygın olan bazı gıda takviyelerinin akılcı kullanımlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FARMASÖTİK TOKSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLCAN KOYUNCU
Danışman: Onur ERDEM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gıda takviyeleri; besin destek ürünleri, diyet takviyeleri ve supleman olarak bilinen vitamin, mineral, aminoasit, çeşitli bitkiler ve bunların ekstrelerini de kapsayan geniş bir yelpazeden oluşmaktadır. Türkiye'de gıda takviyelerinin denetimleri T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi dahiliye polikliniklerine başvuran 18-65 yaş arası hastalarda gıda takviyesi kullanım oranı ve gıda takviyelerine yönelik bilgi, bilinç düzeylerinin belirlenmesi ve farkındalık oluşturulması amaçlanmıştır. Çalışmaya 345 kişi dahil edilmiş ve yüz yüze görüşme tekniği ile anket uygulanmıştır. Çalışmadaki verilerin analizi Jamovi 2.3.9 programı kullanılarak yapılmıştır. Çalışmaya katılan kişilerin %61,7'si (n=213) gıda takviyesi kullanmaktadır. Katılımcıların %55,1'i (n=190) kadın, %44,9'u (n=155) erkeklerden oluşmaktadır. En sık kullanılan gıda takviyeleri D, C, B12 vitaminleri demir, yeşil çay, papatya, çörek otu, MVM ve omega-3'tür. Gıda takviyesi kullanımı ile cinsiyet ve sigara tüketimi arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Ancak gıda takviyesi kullanımı ile eğitim, yaş grupları, gelir düzeyi, meslek, diyetisyen başvurusu ve kronik hastalıklar arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Katılımcıların takviye kullanım amaçları sağlığı devam ettirmek ve geliştirmek, bağışıklığı arttırmak, hastalıklardan korunmak olarak sıralanmaktadır. Katılımcılar takviyelerini çoğunlukla eczanelerden temin etmektedir. Tüm dünyada ve ülkemizde ciddi etkiler oluşturan COVİD-19 pandemisi sonrası kullanımı daha hızlı bir şekilde artan gıda takviyeleri her ne kadar sağlık faydası sağlasa da literatürde toksisitelerine ve istenmeyen etkilerine yönelik klinik tablolar mevcuttur. Gıda takviyeleri kontrollü ve bilinçli olarak sağlık profesyonelleri danışmanlığında, kullanılan diğer kimyasallarla olan etkileşimi de dikkate alınarak tüketilmelidir. Anahtar Kelimeler: Gıda takviyesi, istenmeyen etki, toksisite, vitamin, mineral