S.B.Ü Şişli Hamidiye Etfal S.U.A.M Aile Hekimliği Kliniğine başvuran 18-36 ay otizm tarama formu uygulanan bebeklerin prenatal ve postnatal verilerinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEMA KURTOĞLU
Danışman: Güzin ZEREN ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Etiyolojisi ve toplumdaki sıklığı tam olarak belirlenememiş olan otizm spektrum bozukluğunun gelişimine etki eden risk faktörlerinin belirlenmesi önem arz etmektedir. Çalışmamızın amacı otizm tarama sonuçları ve bu sonucu etkileyebilecek potansiyel risk faktörlerini tespit etmektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmada 08/09/2020-08/02/2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne herhangi bir sebeple başvuran 18-36 ay arası bebekler ve çalışmaya katılmayı kabul eden anneler katılmıştır. Hastalara poliklinik başvurularında hastalara ve ebeveynlerine ait sosyodemografik verilerin, prenatal ve postnatal verilerin bulunduğu 39 sorunun yanı sıra 5 soruluk otizm değerlendirme formu ve yaşına uygun nöromotor gelişim basamaklarını içeren sorular yüz yüze olarak soruldu. Çalışmada verilerin analizi için SPSS 25.0 paket programı kullanıldı. BULGULAR: Çalışmaya alınan 135 bebeğin cinsiyet dağılımları incelendiğinde %48,9'unun (n=66) kadın olduğu ve %51,1'inin (n=69) ise erkek olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların en küçük 18, en büyük 36 yaşında olduğu ve yaş ortalamasının 25,44 (SS=5,65) olduğu belirlenmiştir. Katılımcılara uygulanan bakanlık tarafından belirlenmiş olan 5 soruluk otizm tarama formu sonucunda katılımcıların %14,8'i (n=20) ileri değerlendirilme için yönlendirilmiştir. 18. ayda beklenen nöromotor gelişim basamakları ile 18-36 Ay Otizim Değerlendirme Formu soruları her katılımcı için puanlandırılmıştır. Bu iki ölçekten alınan toplam puanlar arasında istatistikçe anlamlı pozitif yönlü güçlü bir ilişki tespit edilmiştir (r=0,655, p<0.001). 18.Ay Nöromotor Gelişim Basamakları toplam puanı ve 18-36 Ay Otizm Değerlendirme Formu toplam puanı gebelik döneminde stres faktörüne maruz kalma durumuna hayır diyenlerde daha yüksek bulunmuştur (Z=-2,350, p=0.019 ve Z=-2,740, p=0.006). Sigaranın gebelikteki kullanımı ve gebelik öncesi kullanımın da nöromotor gelişim basamaklarından alınan puanı istatistiksel olarak anlamlı şekilde negatif etkilemekteydi (p= 0.001, p= 0.043). Doğumda komplikasyon yaşanmış olan bebeklerin otizm tarama form toplam puanı yaşamayanlara göre daha düşük bulundu (p= 0.039). SONUÇ: Otizmin erken tanınması ve tedavi edilmesi kadar, risk faktörlerinin de tespit edilerek önlenmesi önemlidir. Koruyucu sağlık hizmetlerinin temelinde yer alan birinci basamak sağlık hizmetinde çalışan aile hekimleri bu alanda da önemli bir rol üstlenmektedir. Çocuk sağlığının iyileştirilmesi için otizme neden olabilecek ve nöromotor gelişimi olumsuz etkileyecek risk faktörleri erken tespit edilmeli ve uygun müdahaleler yapılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, postnatal gelişim, tarama