Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve anksiyete bozukluğu tanısı almış çocuklarda uyku alışkanlıklarının karşılaştırılması ve uykunun yaşam kalitesi ile ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MOHAMMAD B.ABDULRAZZAQ AL-BAYATI
Danışman: Özalp EKİNCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: DEHB ve anksiyete bozukluğu (AB) olan çocuklarda yüksek oranda uyku sorunu prevalansı bildirilmiştir. Ancak ayrı ayrı DEHB, AB ve DEHB artı AB gruplarını uyku sorunlarının tipleri ve klinik korelasyonları açısından karşılaştıran sınırlı sayıda literatür bulunmaktadır. Bu çalışmada; DEHB ve AB tanılarının ayrı ayrı konduğu ve komorbid olarak bulunduğu çocuklarda uyku alışkanlıklarının ve sorunlarının incelenmesi, ayrıca uyku sorunlarının ve eş tanıların yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Polikliniği'ne ayaktan başvuran 6-12 yaş aralığında çalışmaya dahil edilme kriterlerine uygu 70 DEHB tanılı hasta, 68 AB tanılı hasta ve 73 DEHB+AB tanılı hasta dahil edildi. Katılımcılara Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu (ÇDŞG-ŞY) uygulandı. Araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik veri formu, Conners Öğretmen Derecelendirme Ölçeği Kısa Form (CÖDÖ), Conners Ana Baba Derecelendirme Ölçeği-Kısa Form(CADÖ), Çocuklarda Dikkat Eksikliği ve Davranış sorunları için DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği (T-DSM-IV-S), Çocuklar için Depresyon Ölçeği (ÇDÖ), Çocuklarda kaygı tarama ölçeği (ÇATÖ), Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi (ÇUAA) ve Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ) anketleri hem ebeveyn hem öğretmen hemde çocuklar tarafından dolduruldu. Bulgular: Çalışmaya 84 (%39,8) kız, 127 (%60,2) erkek olmak üzere toplam 211 hasta katıldı. Katılan hastaların 70'i (%33,2) DEHB, 73'ü (%34,6) DEHB+AB, ve 68'i ise (%32,2) AB grubundaydı. AB grubunun belirti başlama yaşı ortalaması diğer iki gruba göre daha yüksekti. DEHB grubu(p<0,001) ve DEHB+AB grubu(p<0,001) hastalık süresi ortalamaları AB grubuna göre daha yüksekti. Ailede psikiyatrik bozukluk oranı DEHB grubunda (%11,4) diğer iki gruba (AB: %27,9 (p=0,014)ve DEHB+AB: %31,5 (p=0,004)) göre daha düşüktü. CÖDÖ ve CADÖ total ve alt ölçek puanları DEHB ve DEHB+AB olangruplar AB grubuna göre daha yüksek puan almışlardı. Aynı şekilde T-DSM-IV(E)total puanı, T-DSM-IV(E)DE puanı ve T-DSM-IV(E) Hiperaktivite puanı ortalamaları DEHB ve DEHB+AB gruplarında AB grubuna göre daha yüksek bulundu. ÇATÖ total ve alt ölçekskorları DEHB grubunda DEHB+AB ve AB gruplarına göre daha düşüktü. ÇİYKÖ skorları sonuçlarına göre, DEHB+AB grubunda neredeyse tüm alt ölçeklerde yaşam kalitesi daha düşük saptandı. ÇUAA total puanı ve gün içinde uykululuk puanı ortalamaları DEHB+AB grubunda DEHB grubuna göre daha yüksekti. Ancak, DEHB+AB grubunda ÇUAA toplam puan ortalaması ve gün içinde uykululuk puan ortalaması AB grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Kısmi Korelasyon Testi kullanılarak ve tanı değişkeni control edilerek uyku total puanı ile CADÖ total ve alt ölçek puanları, T-DSM-IV (E) total puanı, T-DSM-IV(E) DE puanı, T-DSM-IV (E) Hiperaktivite puanı, T-DSM-IV (E)KOKG puanı, CÖDÖ total puanı, CÖDÖ DE puanı, CÖDÖ hiperaktivite puanı, T-DSM-IV(Ö) total puanı, T-DSM-IV (Ö)DE puanı, T-DSM-IV(Ö) hiperaktivite puanı, ÇATÖ total ve alt ölçek puanları arasında anlamlı korelasyon bulundu. Lineer regresyon analizi sonucuna göre; ÇUAA total puanını ÇATÖ psikosomatik puanı ve ÇATÖ ayrılık anksiyete puanı predikte ettiği saptandı. Sonuç: Çalışmamızda DEHB+AB tanısını komorbid olarak bulunduran çocuklarda DEHB grubuna göre daha fazla uyku sorunu görülmüştür. AAB diğer anksiyete bozukluklarına oranla uyku sorunları daha sık gözlenmektedir. DEHB+AB tanısı alan çocuklarda uyku sorunları arttıkça yaşam kalitesi olumsuz etkilenmiştir. Eşlik eden uyku sorunlarının tespiti ve tedavisi, DEHB ve anksiyete bozukluklarının belirtilerinin şiddetinin azalmasını sağlayacak ve tedavi etkinliğini artıracaktır. Anahtar kelimeler: Anksiyete Bozukluğu, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Uyku Bozukluğu