Hemiplejik hastalarda kognitif fonksiyonetkileniminin statik ve dinamik denge üzerine olan etkilerinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERKAN ÖZTÜRK
Danışman: Kadriye ÖNEŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç:İnme sonrası gelişen kognitif durum bozukluğunun, hastaların statik ve dinamik dengeleri üzerine etkisini görmek;rehabilitasyon programının uygun şekilde planlanmasını sağlamaktır.Gereç ve Yöntem: Kesitsel klinik vaka çalışmamıza dahil edilme ve dışlanma kriterlerine uygun olan 60 hemiplejik hasta alınmıştır.Hastaların kognitif durumu Mini Mental Durum Testi , statik dengesi Tek Ayak Üstünde Durma Testi, dinamik dengesi Berg Denge Ölçeği ve Zamanlı Kalk ve Yürü testi, motor fonksiyonlar Brunnstrom Evrelemesi,spastisite düzeyi Modifiye Ashworth,ambulasyon düzeyi Fonksiyonel Ambulasyon Skalası ile değerlendirildi.Bulgular:Tek değişkenli (MMSE skorları) genelleştirilmiş lineer modelde hastaların MMSE skoru ile Berg Denge Skoru (β = 0.569; p = 0.025) ve Zamanlı Kalk ve Yürü Testi (β = -2.330; p = 0.002) arasında anlamlı ilişki saptandı. MMSE skorundaki 1 birimlik değişim Berg Denge Skorunda 0.569 birimlik değişim; Zamanlı Kalk ve Yürü Testi değerinde -2.330 birimlik değişim oluşturmaktadır. Hastaların MMSE skorları ile Tek Ayak Üstünde Durma Testi arasında ise anlamlı ilişki saptanmadı Bağımlı değişkenin Tek Ayak Üstünde Durma Testi olduğu çok değişkenli genelleştirilmiş lineer modelde ise hastaların MMSE skoru ile Tek Ayak Üstünde Durma Testi arasında anlamlı ilişki saptanmadı (β = -0.239; p = 0.383) Bağımlı değişkenin Berg Denge Skoru olduğu çok değişkenli genelleştirilmiş lineer modelde hastaların MMSE skoru ile Berg Denge Skoru arasında anlamlı ilişki saptanmadı (β =0.194 ; p = 0.255). Bağımlı değişkenin Zamanlı Kalk ve Yürü Testi olduğu çok değişkenli genelleştirilmiş lineer modelde hastaların MMSE skorları ile Zamanlı Kalk ve Yürü Testi arasında anlamlı ilişki saptanmadı (β = - 0,806; p = 0.220).Yaş ve Fonksiyonel Ambulasyon Skoru ile Tek Ayak Üstünde Durma Testi arasında anlamlı ilişki saptandı. Yaş değerindeki 1 birimlik değişim Tek Ayak Üstünde Durma Testi değerinde -0.493 birimlik değişim oluştururken (β = -0.493; p = 0.003); Fonksiyonel Ambulasyon Skorundaki 1 birimlik değişim Tek Ayak Üstünde Durma Testi değerinde 5.849 birimlik değişim oluşturmaktadır (β = 5.849 ; p = 0.019). Brunnstrom alt ekstremite ve Fonksiyonel Ambulasyon Skoru ile Berg Denge Skoru arasında anlamlı ilişki saptandı. Brunnstrom alt ekstremite değerindeki 1 birimlik değişim Berg Denge Skorunda 5.412 birimlik değişim oluştururken (β = 5.412 ; p =< 0.001); Fonksiyonel Ambulasyon Skorundaki 1 birimlik değişim Berg Denge Skorunda 5.697 birimlik değişim oluşturmaktadır (β = 5.697 ; p = <0.001). Brunnstrom alt ekstremite evresiyle Zamanlı Kalk ve Yürü Testi (ZKYT) skoru arasında anlamlı ilişki saptandı (β = -15.303 ; p = 0.002). Brunnstrom alt ekstremite değerindeki 1 birimlik değişim Zamanlı Kalk ve Yürü Testi değerinde -15.303 birimlik değişim oluşturmaktadır. Hemiplejik tarafa göre bireylerin Zamanlı Kalk ve Yürü Testi (ZKYT) Testi değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (z=2.211, p=0.027). Sonuç:Serebrovasküler olay sonrası inme geçiren hastalarda bozulmuş kognitif durumun, hastaların dinamik dengelerini olumsuz yönde etkilediği sonucuna ulaştık. Rehabilitasyon planlamasında kognitif fonksiyonların denge üzerinde etkili olan diğer faktörlerle (yaş, motor fonksiyon,spastisite) beraber bütüncül şekilde ele alınmasının faydalı olacağını düşünmekteyiz. Ayrıca çalışmamızda literatürde farklı görüşler olsa da sağ hemisfer tutulumu olan hastaların denge fonksiyonları daha kötü bulundu. Rehabilitasyon programı planlandığında beynin sol ve sağ hemisferlerindeki hasarların ayrı etkiler doğurabileceği hesaba katılmalıdır. Anahtar Kelimeler: inme, hemipleji, kognitif fonksiyon, denge