Mikrosatellit instabil kolorektal tümörlerde lenf nodu metastaz varlığı ve buna etki eden klinikopatolojik verilerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİLGE BAYRAM
Danışman: Armağan GÜNAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kolorektal karsinomlar (KRK) hem kadın hem erkek cinsiyette en sık görülen üçüncü kanserdir ve erkeklerde akciğer kanseri, kadınlarda meme kanserinden sonra en sık kansere bağlı ölüm sebebidir. Kolorektal kanser patogenezinde iki ana yol tanımlanmıştır. İlki kolon kanserlerinin yaklaşık %85'inde bulunan "kromozomal instabilite" (CIN) yoludur. Bu yolak, APC tümör baskılayıcı gen inaktivasyonu, tümörogenezde erken dönem ana olaydır, geç dönemde TP53 gen mutasyonu meydana gelir ve invaziv tümör oluşmasına katkıda bulunur. İkinci yolak sporadik kolorektal kanserlerin yaklaşık %15'inde bulunan "mikrosatellit instabilite" (MSI) yoludur. MSI durumunu öngörmede "mismatch repair" (MMR) proteinlerinin ekspresyonunun immünohistokimya ile analizi alternatif bir yöntemdir. Rutinimmunohistokimya panelinde MLH1, MSH2, MSH6 ve PMS2 çalışılıp birinde veya daha fazlasında ekspresyon kaybının olması MMR sisteminin defektif (deficient) olduğu anlamına gelir (dMMR). Bu kayıp ilgili proteini kodlayan gende kalıtsal bir mutasyona veya sporadik bir mekanizmaya bağlı inaktivasyonu ile oluşur. İmmünohistokimyal yöntemin duyarlılığının ve özgüllüğünün PCR ile benzer olması, moleküler laboratuvar gerektirmemesi ve rutin pratikte daha kolay uygulanabilmesi nedeniyle önemlidir. Kolon tümörlerinde AJCC/UICC evreleme kılavuzlarına göre metastatik lenf nodlarının sayısı önemli bir prognostik gösterge olup tedavi yönetiminde rol oynar. Mikrosatellit instabil tümörler immün yanıt ve interlökin yolaklarıyla yüksek tümör infiltre edici lenfosit içerirler ve konak immün yanıtı tetiklerler. Tümörün biyolojik davranışı ve tümör ile konak arasındaki etkileşimler, peritümoral lenf nodlarını etkiler. Bazı çalışmalar bu sebeplerden kaynaklı MSI tümörlerin MSS tümörlere göre daha iyi prognoza sahip olduğunu, lenf nodu metastazını ve uzak metastaza daha az sebep olduğunu göstermektedir. Biz de mikrosatellit instabilite gösteren KRK'lerde lenf nodu metastazına etki eden klinikopatolojik parametreleri göstermeyi amaçladık. Gerekçe ve Y öntem: Bizim çalışmamızda S.B.Ü. Antalya Sağlık Uygulamaları ve Araştırma Merkezi Tıbbi Patoloji Kliniği'nde 2017-2023 yılları arasında retrospektif yöntemle immunohistokimyasal boyamada MLH1, MSH2, MSH6 ve PMS2 ekspresyonları değerlendirilmiş olup, dMMR saptanan 61 adet kolorektal karsinom vakasında lenf nodu metastaz varlığının klinikopatolojik parametrelerle (yaş, cinsiyet, histolojik tip, histolojik grade, tümör lokalizasyonu, tümör boyutu, perinöral invazyon, ekstramural venöz invazyon, tümör depoziti, tümör tomurcuklanması, tümör sınırları, lenf nodu sayısı, metastatik lenf nodu sayısı, intratümöral lenfosit infiltrasyonu, intratümöral periglandüler lenfoid reaksiyon, peritümöral lenfoid reaksiyon, Crohn benzeri inflamasyon, müsinöz ve taşlı yüzük diferansiasyonu, medüller diferansiasyon, evre) ilişkisi değerlendirilmiştir. Çalışmamızda elde edilen veriler IBM SPSS Statististics 21 programına kaydedilerek analiz edildi. Bulgular: dMMR izlenen kolorektal karsinom vakalarında Adenokarsinom, NOS histolojik subtipinin ve pT2 evresinin daha az lenf nodu metastazı; perinöral invazyonun, medüller (solid-sinsityal) diferansiasyonun, tümör depoziti varlığının ve pT4a evresinin ise daha fazla lenf nodu metastazı göstermesini anlamlı bulduk. Crohn benzeri inflamasyonun (CBİ) tümör evreleri ile ilişkisine baktığımızda ise pT2 evresinde CBİ varlığı ve pT4b evresinde CBİ yokluğu koreleydi. Çalışmamızdaki diğer histopatolojik bulguların büyük çoğunluğu MSI izlenen kolorektal karsinomlarda beklenenlerle uyumlu bulunmuştur. Sonuç: Mikrosatellit instabil kolorektal kanserlerin moleküler olarak gelişme yolağınının farklılığına bağlı farklı histopatolojik durumlarla birliktelikleri görülür. Evrelemede önemli rol oynayan lenf nodu metastazını etkileyen birtakım faktörler mevcuttur. Bu durumları daha az oranda lenf nodu metastazı yaptığı bildirilen MSI tümörlerde de bilmek hastalığın yönetimi, tedavisi ve prognozunu etkilediği için lenf nodu metastazını öngörmede önemlidir. Anahtar kelimeler: kolorektal kanser, mikrosatellit instabil, dMMR, lenf nodu metastazı