18-49 yaş arası evli kadınlarda eş desteğinin aile planlamasına yönelik tutumlar üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVDE NUR YÜKSEL
Danışman: Özlem POLAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma Aile Hekimliği polikliniğine başvuran 18-49 yaş arası evli ve cinsel aktif kadınların eşlerinden gördükleri desteğin aile planlamasına yönelik tutumları üzerine etkisini sosyodemografik değişkenlerle birlikte değerlendirmek, aile planlaması bilgi düzeylerini ölçmek ve farkındalıklarını arttırmak amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 01.01.2025- 01.04.2025 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran ve çalışmaya gönüllü katılan 18-49 yaş arası evli kadınlara "Eş Destek Ölçeği", "Aile Planlaması Tutum Ölçeği", sosyodemografik bilgiler, ekonomik durum, aile planlaması bilgi düzeyi ve kullanılan aile planlaması yöntemleriyle ilgili anket soruları yönlendirilmiştir. Veriler istatistiksel olarak NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 (Kaysville, Utah, USA) programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgu ve sonuçlar literatür eşliğinde tartışılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza katılan bireylerin %65,5'i üniversite mezunudur. Katılımcıların %76'sı çalışmakta ve gelir düzeyleri genellikle ortanın üzerinde seyretmektedir. %48'i 11 yıl ve üzeri süredir evlidir ve %69,5'i çocuk sahibidir. Katılımcıların %91,1'inin aile planlaması hakkında genel olarak bilgi sahibi oldukları ve bu bilgiye en çok sağlık çalışanları ve medya aracılığıyla ulaştıkları gözlenmiştir. Katılımcıların %86,5'i aktif olarak aile planlaması yöntemi kullanmakta olup; en sık tercih edilen yöntemler kondom, geri çekme ve rahim içi araçlardır. Bulgularımıza göre; eğitim ve çalışma durumu arttıkça eş desteği ve aile planlamasına yönelik tutumlar anlamlı şekilde olumlu yönde etkilenmiştir. Gelir düzeyinin eş desteğine etkisi bulunmazken, düşük gelir gruplarında aile planlamasına yönelik tutumların daha olumsuz olduğu görülmüştür. Evlilik süresi uzadıkça eş desteği azalmıştır. Çocuğu olanlar ve istemsiz çocuk sahibi olanlarda eş desteği daha düşük seviyede kalmıştır. Aile planlaması yöntemi kullananlar, kullanmayanlara göre eşlerinden daha fazla destek almış ve aile planlamasına yönelik tutumları daha olumlu olmuştur. Çalışmamızda EDÖ ile APTÖ arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. EDÖ alt boyutları arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler; APTÖ alt boyutları arasında ise topluma, gebeliğe ve aile planlamasına ilişkin tutumlar arasında orta ve yüksek düzeyde anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Sonuç: Çalışmamız eş desteğinin (özellikle duygusal, bilgi ve sosyal ilgi desteğinin) kadınların aile planlaması konusunda daha olumlu tutumlar geliştirmesine katkı sağladığını ortaya koymuştur. Ancak bu ilişkinin zayıf düzeyde olması, aile planlaması tutumlarının yalnızca eş desteğiyle açıklanamayacağını göstermektedir. Yaş, eğitim düzeyi, çalışma durumu, gelir seviyesi, evlilik süresi ve çocuk sahibi olma durumu gibi sosyodemografik faktörlerin hem eş desteği hem de aile planlaması tutumları üzerinde anlamlı etkiler oluşturduğu belirlenmiştir. Modern yöntemlerin artmasına rağmen geleneksel yöntemlerin (özellikle geri çekme) hâlâ yaygın olarak tercih edilmesinin bilgi eksikliği ve danışmanlık hizmetlerindeki yetersizliklerden kaynaklandığını düşünmekteyiz. Genel olarak; eş desteği aile planlamasına yönelik olumlu tutumları desteklemektedir ancak bu tutumları eş desteğinin yanında bireysel, toplumsal ve kültürel birçok faktör etkilemektedir. Anahtar Kelimeler: Eş desteği, Aile planlaması, Kadın