Panik bozukluk ve yaygın anksiyete bozukluğu tanısı almış yetişkinlerde özdenetim kapasitesinin fonksiyonel olmayan tutumlar ile ilişkisinde ebeveyn stillerinin aracı rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KLİNİK PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİBEL EKEROĞLU
Danışman: Lütfiye SÖĞÜTLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı panik bozukluk ve yaygın anksiyete bozukluğu tanısı almış yetişkinlerde, özdenetim kapasitesi ile fonksiyonel olmayan tutumları arasındaki ilişkide algılanan ebeveyn stillerinin aracı rolünü incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma verileri, Ataşehir Sosyal Hizmet Merkezine başvuran, 18-65 yaş arası, panik bozukluk ve yaygın anksiyete bozukluğu tanısı almış, 217 danışandan toplanmıştır. Bu çalışmada Demografik Bilgi Formu, Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği (FOTÖ), Çok Boyutlu Özdenetim Ölçeği (ÇBÖDÖ) ve Anne-Baba Tutum Ölçeği (ABTÖ) kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde, Pearson Korelasyon Analizi, Regresyon Analizi, Tek yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Bağımsız Gruplar t-Testi, ve Process Macro Aracılık Analizi kullanılmıştır. Bulgular: Çalışma sonucunda ÇBÖDÖ ile FOTÖ arasında pozitif ilişki bulunmuştur. FOTÖ yüksek puan alan grubun başlatma ve ketleme düzeylerinin, düşük olan gruba göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. ABTÖ alt boyutlarından yalnızca demokratik ebeveyn tutumunun ÇBÖDÖ'nin başlatma alt boyutunu pozitif yönde anlamlı olarak yordadığı bulunmuştur. ABTÖ alt boyutları arasında, mükemmelliyetçilik düzeyi ve onaylanma ihtiyacı puanlarının farklılaştığı ancak bağımsız tutum ve değişken tutum puanlarının farklılaşmadığı saptanmıştır. Aracılık analizleri incelendiğinde ise FOTÖ ile ÇBÖDÖ arasındaki ilişkide otoriter ve demokratik ebeveyn tutumunun aracı etkisi olduğu ortaya çıkmıştır. Sonuç: Panik bozukluk ve anksiyete bozukluğu ile çalışan terapistlerin bilişsel süreçlerin yanında ebeveyn stilleri ve özdenetim süreçleri üzerinde çalışmaları, mükemmelliyetçilik ve onaylanma ihtiyacının davranışı başlatma ve ketlemesi üzerindeki etkisini göz ardı etmemeleri, çocuk terapisi alanında çalışan uzmanların psikoeğitim programlarında ileriki süreçte oluşabilecek psikopatolojilerin önlenebilmesi amacıyla ebeveyn stillerinin ruh sağlığı açısından önemi hakkında bilgi verilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Ebeveyn Stilleri, Fonksiyonel Olmayan Tutumlar, Özdenetim Kapasitesi, Panik Bozukluk, Yaygın Anksiyete Bozukluğu