Minör kafa travmalı erişkin hastalarda travmatik beyin yaralanmasının belirlenmesinde serum mikroRNA-93 ve mikroRNA-191 düzeylerinin rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DEMET TAŞ
Danışman: Özgür SÖĞÜT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç Minör kafa travması geçiren hastalarda öykü ve fizik muayene bulgularına göre bilgisayarlı beyin tomografisi (BBT) kullanım endikasyonları tam olarak belirlenememiştir. Son yapılan çalışmalarda mevcut klinik bulgularına göre BBT çekilen minör kafa travması geçiren hastaların %90'ında önemli bir beyin hasarı saptanmamıştır. Aslında minör kafa travması geçiren hastalarda, travmatik beyin yaralanmasını (TBY) ayırt etmede kullanılan testlerin sensitivite ve spesifitesi yeterli değildir. Tamamlayıcı mRNA'nın posttranskripsiyonuyla oluşan mikroRNA'lar akut beyin yaralanmasının patofizyolojisinde rol alır. Son yıllarda kafa travması için spesifik birçok mikroRNA'nın serumdaki konsatrasyonu TBY'nın tanısını, şiddetini ve prognozunu belirlemede önemli rol oynadığı belirlenmiştir. Literatürde, bügüne kadar TBY'si olan minör kafa travmalı hastaların ilk değerlendirilmesinde serum mikroRNA düzeylerinin araştırıldığı kısıtlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı a) minör kafa travmalı yetişkin hastaların serumlarında mikroRNA-93 ve mikroRNA-191 ekspresyon seviyelerini belirlemek; (b) Bu hastalarda TBY ile başlangıç mikroRNA-93 ve mikroRNA-191 seviyeleri arasında ilişki kurmak ve (c) bu mikroRNA'ların başlangıç serum seviyelerinin, gereksiz BBT'lerin kullanımını azaltmak için intrakraniyal hasarın değerlendirilmesinde prediktif rolününün araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem Prospektif olarak yapılan bu çalışmaya izole minör kafa travması tanısı alan (Glaskow Koma Skoru (GKS)>13 olan hastalar) hastalardan, New Orleans Kriterleri'ne uygun olarak BBT çekilen 79 erişkin hasta ile benzer yaş ve cinsiyette 92 sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Hastalar önce BBT bulgularına göre iki ayrı gruba ayrılarak değerlendirilmiştir; travmatik intraparankimal ve kraniyal hasarı(ör: kafatası kırığı, beyin kanaması, beyin kontüzyonu ve intrakraniyal hematom) olmayan (1.grup) ve olan (2.grup). Ayrıca TBY'si olan ve TBY'si olmayan hastalarda iki ayrı gruba ayrılarak değerlendirilmiştir. Minör kafa travması geçiren hastalar ile sağlıklı kontrol grubunun serum mikroRNA-93 ve mikroRNA-191 düzeyleri kantitativ real-time reverse transcription-PCR kullanılarak değerlendirilmiştir. Birincil sonlanım noktası minör kafa travmalı hastalarda BBT çekimi öncesi travmatik beyin yaralanmasının olup olmadığının belirlenmesinde serum mikroRNA düzeylerinin rolünü belirlemektir. Bulgular Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında minör kafa travmalı hastaların ortalama serum mikroRNA-93 ve mikroRNA-191 düzeylerinin önemli derecede arttığı tespit edildi (p<0,001). Her iki grupta (grup1 ve grup 2) ortalama serum mikroRNA-93 ve mikroRNA-191 düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,017 ve p=0,001 sırasıyla). Çalışmaya dahil edilen 79 hastanın 16'sında BBT' de intraparankimal yada kraniyal hasar saptandı (BBT+). Serum mikroRNA-191 düzeyinin BBT'deki patolojiyi saptamadaki cut-off değeri 0,15, sensitivitesi % 68.1 spesifitesi %68.8 olarak belirlendi (AUC: 0.765, [0.640-0.889]). Minör kafa travmalı hastalardan, TBY olan hastaların olmayanlara göre serum mikroRNA-191 düzeyleri belirgin olarak artmış saptandı (0.72±1.64 ve -0.56±1.63, sırasıyla; P=0,017). Ancak serum mikroRNA-93 için her iki grupta da anlamlı fark saptanmadı. TBY tanısında mikroRNA-191 için cut-off değeri 0,069, sensitivitesi %66,7 ve spesifitesi %58,3 olarak belirlendi (AUC: 0.712, [0.563-0.862]). Tartışma ve Sonuç Literatürde bugüne kadar yapılan insan çalışmaları ve deneysel çalışmalara göre TBY'nin tanısını, şiddetini ve prognozunu belirlemede biyomarker olarak kullanılacak serum ya da plazmada çalışılan çok çeşitli mikroRNA tipleri (ör: miR-425-p, -21, -93, -191 ve -499) bulunmaktadır. Çalışmamızda, minör kafa travması geçiren hastalarda çekilen BBT sonucunda travmatik beyin yaralanması olan hastaların mikroRNA düzeyleri olmayanlara göre anlamlı yüksek bulundu. Sonuç olarak BBT (+) minör kafa travmalı hastalarda serum mikroRNA-191 düzeyinin <0,15 olması kuvvetli bir negatif prediktif değer göstergesi olarak belirlendi. Minör kafa travmalı hastalarda bakılan mikroRNA'lardan özelliklede mikroRNA-191'in serum düzeyi, hastalarda BBT çekim endikasyonunu belirlemeye katkı sağlayabilir. Çalışmamız minör kafa travmalı hastalarda bu iki mikroRNA seviyeleri arasında ilişki kurmak ve travmatik beyin yaralanmasını belirleyip, BBT çekim endikasyonlarına katkıda bulunmak amaçlı yapılan ilk çalışmadır. Anahtar Kelimeler Bilgisayarlı beyin tomografisi, mikroRNA, minör kafa travması, travmatik beyin yaralanması