18-64 yaş arası polifarmasisi olan bireylerin bilgi ve tutumu
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER GÜNEŞ KOCABAŞ
Danışman: Güzin ZEREN ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ VE AMAÇ: Tabiblik mesleğinde artan uzmanlaşma, hastayı bütüncül olarak değerlendirmeyi zorlaştırmakta ve artan reçete oranı ile polifarmaside de artış olmaktadır. Yaşlı hastalarda çok sayıda polifarmasi araştırması yapılmasına karşılık genç ve orta yaş hasta grubunda yeterli araştırma görünmemektedir. Biz de bu çalışmada polifarmasi ile ilişkili olabilecek faktörleri, hastaların bilgi ve tutumlarını incelemeyi amaçladık. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız 1/08/2020-31/12/2020 tarihleri arasında Şişli Hamidiye Etfal EAH Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 6 aydan uzun 4 ve üzeri ilaç kullanan 166 hasta ile 30 maddelik soruları içeren anketler yüzyüze görüşmelerle dolduruldu. Çalışmada polifarmasi tanımlanan hastaların kronik hastalıklarını, tamamlayıcı tıp uygulamarına başvurularını, bitkisel ürün kullanımını, ilaç kullanımını ve ilaç kullanmadan önce profasyonel yardım almalarını, ilaçların düzenli kullanımını ve ilaçlar hakkında bilgi durumunu etkileyecek; hastanın cinsiyeti, yaşı, öğrenim durumu, mesleği, gelir durumu, medeni durumu, sigara kullanımı gibi bilgiler kayıt altına alınarak aralarında anlamlı bir ilişki olup olmadığı araştırıldı. Elde edilen veriler SPSS.26 programı ile analize tabi tutuldu. BULGULAR: Çalışmaya katılan hastaların cinsiyete göre dağılımları; % 42,8 (n=71) erkek, %57.2'i (n=95) kadın, yaş aralıkları; %30,1'i (n=50) 18-50 yaş aralığında , %69,9'u (n=116) 51-64 yaş aralığında , eğitim durumu; %15.1'i (n=25) lise ve üstü, %68,7'si (n=114) lise altı, %16,3'ü okur yazar değil, çalışma durumları %18,7'si (n=31) çalışıyor, %36,1 (n=60) emekli, %45,2'si (n=75) çalışmamakta, aylık gelir durumu; %38,6'sı (n=64) 2200 TL üzerinde, %61,4'ü (n=102) 2200 TL altında,medenı durumları;% 75,3'ü(n=125) evli, %24,7'si(n=41) bekar veya dul , sigara içme durumları; % 43,4'ü (n=72) içmiyor , %25,3'ü (n=42) içiyor , %31,3'ü (n=52) bırakmıştır. Kadın hastlalarda erkek hastalara göre kullanılan ilaç grubu(p=0,035), bitkisel ürünler(p=0,001), vitamin mineral takviyesi (p=0,002), sürekli kullanılan raporsuz ilaç(p=0,004), kısa süreli ilaç (p=0,00) kullanımı, doktora başvurmadan doz değişikliği(p=0,019) daha fazla saptanmıştır. Erkek hastalarda sürekli kullanılan raporlu ilaç daha fazla saptanmıştır(p=0,044). Daha genç hasta grubunda doktora başvurmadan ilaç dozu değişikliği(p=0,002), geleneksel ve tamamlayıcı tıba başvuru(p=0,048), ilaçları hakkında bilgi düzeyi(p=0,033) daha yüksek saptanmıştır. Yaş ile beraber kronik hastalık sayısı(p=0,004), ilaç grubu (p=0,001) ve raporlu ilaç sayısında(p=0.007) artış saptanmıştır. Eğitim düzeyi artıkça ilaçları hakkında ki bilgi düzeyinde artış saptanmıştır(p=0,00). Lise altı eğitimli hastalarda daha fazla ilaç grubu saptanmıştır (p=0,038). Çalışan hasta grubu daha az ilaç grubuna(p=0,019), sürekli kullanılan raporsuz ilaç sayısına(p=0,033), kısa süreli kullanılan ilaç sayısına(p=0,003) ve daha fazla doktor önerisi olmadan ilaç kullanımına(p=0,017), emekli hastalar ise daha fazla raporlu ilaca sahip(p=0,011) saptanmıştır. Düşük gelir hasta grubu daha fazla bitkisel (p=0,042) ve kısa süreli ilaca(p=0,021) sahip olduğu saptanmıştır. Bekar ve dul hasta grubu daha fazla vitamin mineral sayısına sahip olduğu saptanmıştır(p=0,019). Evli hastalar daha fazla sürekli kullanılan raporsuz ilaç sayısına sahip olduğu saptanmıştır(p=0,046). Sigara içmeyen hastalar daha fazla sürekli kullanılan raporsuz ilaca (p=0,016) kısa süreli ilaca(p=0,036) sahipken, sigarayı bırakanlar daha fazla raporlu ilaca (p=0,035) sahip olduğu saptanmıştır. SONUÇ: Sonuç olarak çalışmamızda hastaların sosyodemografik özelliklerinin bilgi ve tutumları üzerindeki etkileri gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Polifarmasi, Tamamlayıcı Tıp, Bitkisel Ürünler, Aile Hekimliği