Spinal anestezi altında ürolojik cerrahi geçiren geriatrik hastalarda ondansetronun hemodinamik etkilerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA DENİZ
Danışman: Zeynep Nur AKÇABOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Spinal anesteziye bağlı gelişen hipotansiyon ve bradikardi, özellikle geriatrik popülasyonda sık görülen ve ciddi morbiditeye yol açabilen önemli komplikasyonlar arasında yer almaktadır. Serotonin aracılığıyla aktive olan 5-hidroksitriptamin-3 (5-HT₃) reseptörlerinin önemli bir rol oynadığı Bezold–Jarisch refleksi, spinal anesteziye bağlı gelişen sempatik blokaj sonucunda ortaya çıkan hipotansiyon ve bradikardiyi derinleştirebilir. Bu çalışmada, bir 5-HT₃ reseptör antagonisti olan ondansetronun geriatrik hastalarda spinal anestezi sonrasında hemodinamik parametreler ile hipotansiyon ve bradikardi gelişimi üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, gözlemsel ve prospektif olan çalışmaya, spinal anestezi altında ürolojik cerrahi geçirecek olan 65 yaş üstü ASA I–III sınıfında toplam 150 hasta çalışmaya alındı, dışlama kriterleri sonrası 140 hasta analiz edilmiştir. Spinal anestezi öncesinde, postoperatif bulantı-kusma (PONV) riskini belirlemek amacıyla kullanılan APFEL skoruna göre, skoru >2 olan ve profilaktik 4 mg intravenöz ondansetron uygulanan hastalar Grup Ondansetron (n=70); skoru ≤2 olan ve ondansetron uygulanmayan hastalar ise Grup Kontrol (n=70) olarak sınıflandırılmıştır. Tüm hastalara 25G Quincke spinal iğnesi ile orta hat yaklaşımı kullanılarak L3–L4 veya L4–L5 seviyesinden 15 mg %0,5 hiperbarik bupivakain verilerek spinal anestezi uygulanmıştır. Spinal anestezi sonrasında arteriyel kan basınçları ve kalp hızı 45 dakika boyunca izlenmiştir. Hipotansiyon (bazal OAB'nin >%20 azalması) ve bradikardi (kalp hızı <50 atım/dk) gelişimi ile tedavi ihtiyacı takip edilerek kaydedilmiştir. Bulgular: Spinal anestezi sonrası hemodinamik değişikliklerin iki grupta benzer olduğu ve istatistiksel farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen toplam 140 hastanın 24'ünde (%17,1) hipotansiyon, 7'sinde (%5) bradikardi saptanmıştır. Hipotansiyon kontrol grubunda 15 (%21,4) hastada, ondansetron grubunda ise 9 (%12,9) hastada görülmüştür. Bradikardi kontrol grubunda 4 (%5,7) hastada, ondansetron grubunda ise 3 (%4,3) hastada gözlemlenmiştir. Ondansetron grubunda hipotansiyon ve bradikardi sıklığı daha düşük olmasına rağmen, gruplar arasında bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Sonuç: Geriatrik hastalarda anestezi öncesi intravenöz ondansetron uygulanması, spinal anesteziye bağlı hipotansiyon ve bradikardi gelişimini tamamen önleyen bir yöntem olmamakla birlikte, hemodinamik dalgalanmaların şiddetini azaltmaya katkı sağlayabilecek bir seçenek olarak değerlendirilebilir. Bu alanda, farklı doz rejimlerini ve daha geniş hasta popülasyonlarını içeren ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Spinal anestezi, hipotansiyon, bradikardi, ondansetron, Bezold–Jarisch refleksi, 5-HT₃ reseptörleri