Aile sağlığı merkezine kayıtlı çocukların ebeveynlerinin sağlam çocuk takibindeki sorumluluklarına yaklaşımları ve sağlık okuryazarlıkları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERDOĞAN ULUSOY
Danışman: Tarık Eren YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sağlam çocuk takibi daha çok birinci basamakta görev yapan aile hekimleri ile bu çocukların ebeveynleri tarafından yürütülmektedir. Çalışmamızın amacı ailelerin sağlam çocuk takibi konusundaki sorumluluklarına dikkat çekmek, farkındalığı arttırmayı sağlamak ve sağlık okuryazarlığının gerekliliğini vurgulamaktır. Araştırma gözlemsel ve kesitsel anket çalışması olarak planlandı. Ankara ili Keçiören Karargahtepe Aile Sağlığı Merkezi (ASM)' ne bağlı aileleri kapsayan yüz yüze anket çalışması olup ayrıca TSOY-32 ölçeği kullanarak hazırlanmış sağlık okuryazarlığı ölçeği ile değerlendirilmiştir. Tüm aileler çalışmaya davet edildi ve araştırmaya katılmayı kabul eden ailelerden 269 aile çalışmaya dâhil edildi. Tüm katılımcıların TSOY-32 puanı ortancası, toplam için 32,3 (min-maks:6,7-50,0), tedavi-hizmet boyutu için 33,3 (min-maks: 14,3-50,0) ve korunma-geliştirme boyutu için 32,3 (min-maks:0-50) olarak hesaplandı. Ölçek bileşen puanları ortancası, bilgiye ulaşma bileşeni ve bilgiyi anlama bileşeni için sırasıyla 33,3 (min-maks: 7,1-50,0) ve 33,3 (min-maks:8,3-50,0) olarak hesaplandı. Puan ortancası bilgiyi değerlendirme bileşeni için 31,3 (min-maks:6,3-50,0) ve bilgiyi uygulama bileşeni için 33,3 (min-maks: 4,8-50,0)'tür. Tüm katılımcıların sağlık okuryazarlığı incelendiğinde %13,0'ünün (n=32) mükemmel düzeyde ve %33,3'nün (n=82) yeterli düzeyde sağlık okuryazarlığına sahip olduğu görülürken ortanca değerlere göre popülasyonumuzun sınırlı-sorunlu sağlık okuryazarlık grubuna dahil olduğu görüldü. Ailelerin sağlık okuryazarlık bilgi düzey puanları beklenenden düşük saptandı. Sağlık okuryazarlık puanlarının eğitim düzeyi artıkça, gelir düzeyi iyileştikçe ve çalışan ebeveynlerde anlamlı derecede daha fazla olduğu saptandı. Bununla birlikte ailelerin sağlam çocuk takibi uygulamalarından obezite takibi, tansiyon ölçümü, sigarada pasif içicilik takibi ve Dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu ve otizm taraması takibi açısından hem önem vermede hem de takipleri yaptırmada eksik olduğu ortaya çıktı. Çocuğunun takip ve izlemlerini düzenli olarak kendi yaptıran ebeveynlerin, doktor çağırınca izlemlerini yaptıran ebeveynlerden daha yüksek sağlık okuryazarlık toplam ve bileşen puanlarına sahip olduğunu tespit edildi. Bu durum bize sağlıklı bir toplum inşası için sağlık okuryazarlığının sağlık ile ilgili sorumluluk bilinicini artırmada önemli bir faktör olduğunu gösterdi. Sağlam çocuk takiplerinde tespit edilen konularda daha dikkatli, sağlıklı ve bilinçli bir takip yapılması önerilmektedir. Ayrıca bu çalışma ASM'lerde sağlam çocuk takibi konusunda yapılması gerekenler açısından ailelerde farkındalık oluşturmuş ve sağlıklı nesillerin yetişmesine katkı sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Sağlam çocuk takibi, Sağlık okuryazarlığı, Aile hekimliği.