Küçük hücreli akciğer kanserinde profilaktik kraniyal radyoterapinin genel sağkalıma etkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EZGİ DOĞA AKAOĞLU CÜRAN

Danışman: Tanju BERBER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmada modern görüntüleme yöntemleri ile beyin metastazı (BM) varlığı dışlanmış küçük hücreli akciğer kanseri (KHAK) hastalarında profilaktik kraniyal ışınlamanın (PKI) genel sağkalım (overall survival, OS) üzerine etkisi retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Ocak 2013-Şubat 2025 tarihleri arasında ilk basamak tedavilere yanıt alınan 58 KHAK hastasının verileri retrospektif olarak incelendi. Tanıda Pozitron Emisyon Tomografisi-Bilgisayarlı Tomografi (PET-BT) ve beyin Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) kullanıldı. Hastalar; hastalık evresi (sınırlı/yaygın), tedavi yanıtı (tam yanıt/kısmi yanıt), uygulanan radyoterapi teknikleri, beyin MRG zamanlaması ve nüks paternlerine göre alt gruplara ayrılarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamızda hastaların tamamı tanıda PET-BT ile evrelendi. Beyin MRG tanıda hastaların %82,8'ine, PKI öncesinde ise %60,3'üne uygulandı. Çalışmaya dahil edilen hastaların %56,9'u sınırlı evre, %43,1'i yaygın evreydi. Tüm hasta grubunda medyan OS 28,46 ay; 2, 3 ve 5 yıllık sağkalım oranları sırasıyla %59,7, %36,1 ve %20,8 olarak bulundu. Sınırlı evre hastalarda OS 32,5 ay, yaygın evre hastalarda 22,5 ay olarak saptandı. Reverse Kaplan–Meier yöntemiyle PKI'dan itibaren medyan 58,36 ay takip süresinde PKI sonrası beyin metastazı gelişen hastaların oranı %29,3 olup yalnızca %10,8'inde izole intrakraniyal nüks saptandı. 5 yıllık kümülatif BM oranları sınırlı ve yaygın evre için sırasıyla %21,2 ve %40,0 olarak bulundu. Sınırlı evre hastalık, ilk basamak tedavilere tam yanıt ve intrakraniyal progresyon gelişmemiş olması daha uzun sağkalım ile ilişkiliydi. PKI sonrası BM gelişen 17 hastanın 11'ine (%64,7) ikinci seri kraniyal radyoterapi uygulandı. Sonuç: PKI beyin metastazı riskini azaltmaya devam etmekte ancak modern görüntüleme döneminde sağkalım katkısını netleştirmek için prospektif çalışmaların gerekliliğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular PKI uygulaması için hasta seçim kriterleri ile izlem stratejilerinin belirlenmesi ve intrakraniyal progresyonda ikinci seri tedavilerin etkinliğinin tanımlanması gerektiğini göstermektedir.