Tip 2 diyabetes mellitus hastalarında hedonik beslenme alışkanlığının glisemik kontrol ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KARTAL DR. LÜTFİ KIRDAR ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESMA ÖZTÜRK
Danışman: Engin Ersin ŞİMŞEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diyabetes mellitus (DM),'insülin direnci' sebebiyle oluşan, multisistemik tutuluma sebep olan kronik bir metabolizma hastalığıdır. Beslenme değişikliği ile ilerlemesi yavaşlatılmak istenen bir hastalık olan DM'nin, lezzetli gıdalarla ilişkili zevk alma dürtüsüyle hareket edilen bir beslenme çeşidi olan hedonik beslenmenin hastaların tedavisini nasıl etkilediği henüz aydınlatılamamıştır. Bu çalışma tip 2 DM hastalarında hedonik beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi ve hedonik beslenmenin glisemik kontrol ile ilişkisinin değerlendirmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel nitelikteki bu araştırma SBÜ Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Pendik Diyabet Merkezi'ne başvuran 385 tip 2 DM hastasıyla yürütülmüştür. Tip 2 DM tanılı hastalardan demografik bilgiler edinilmiş, hedonik beslenmeye eğilim durumları incelenmiştir. Katılımcıların aldıkları tedaviler, açlık kan glukozu düzeyleri ve HbA1c düzeyleri, boy, kilo, bel çevresi, kalça çevresi bilgileri edinilmiş, BKİ değeri kg/m formülüne gore hesaplanmıştır. Katılımcılara 3 alt grubu olan ve 13 sorudan oluşan, besin gücü ölçeği (BGÖ) yüzyüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 55.2±10.4 yıl olup, 217 (%56.4)'si kadın, 168(%43.6)'i erkektir. Katılımcılar beden kitle endekslerine göre gruplandırıldığında 263 (%68.3)'ü fazla kilolu ve hafif obezdir. Katılımcıların 180 (%46.8)'inin glisemik regülasyonu olduğu bulunmuştur. katılımcıların BGÖ puanları incelendiğinde; BGÖ toplam puanı ortalaması 2.7±0.9 olarak bulunmuştur. Katılımcıların BGÖ' den aldıkları toplam puan ile, glisemik regülasyon arasında anlamlı ilişki izlenmemiştir (p=0.397). Katılımcıların BGÖ'den aldıkları toplam puan ile BKİ, bel çevresi, kalça çevresi ve kilo arasında pozitif yönde korelasyon, yaş ile negatif yönde korelasyon izlenmiştir (sırasıyla r=0.182, p=0.000, r=0.142, p=0.005,r=0.142, p=0.005, r=0.190, p=0.000, r=-0.155, p=0.002). Katılımcıların BGÖ'den aldıkları toplam puan ile BKİ grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p=0.010). Sonuç: DM gibi kronik hastalığı olan kişilere diyet düzenlemesi ve kısıtlamaları önerilmektedir. Tedaviye yanıtları incelenen hasta gruplarında glisemik kontrolün çeşitli faktörlere bağlı değiştiği izlenmiştir. Hedonik beslenmenin glisemik regülasyon ile ilişkisinin incelendiği araştırmamızda, daha iyi glisemik kontrolü olan katılımcıların daha az hedonik beslendiği izlenmiştir. Daha belirgin olarak genç ve BKİ yüksek olan hastaların hedonik beslenme eğiliminde olduğu bulunmuştur. Bu hasta grubunun erken dönemde bilinçlendirilmesi ve beslenme eğitimlerinin verilmesi, obezite ve diyabetin ileri dönem komplikasyonları göz önüne alınarak, BKİ yüksek olan hastalar başta olmak üzere tip2 DM tanılı hastaların tedavi uyumu glisemik kontrolü ve komplikasyonların önlenmesi açısından fayda sağlayacaktır. Anahtar kelimeler (Keywords) : Glisemik Kontrol, Açlık/Fizyoloji, Motivasyon