10-21 yaş arası ergenlerde obezite sıklığı ve obeziteyi etkileyen faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERVET AKARSU
Danışman: Mustafa Reşat DABAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmada İstanbul ilinin Güngören ilçesinde bulunan 30 Ağustos Aile Sağlığı Merkezi (ASM)'ne kayıtlı 10-21 yaş arası ergenlerde obezite sıklığının ve obeziteyi etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın verileri ergenlere 13/07/2020 – 18/08/2020 tarihleri arasında uygulanan anket formu ile elde edildi. Ayrıca ergenlerin vücut ağırlıkları ve boy uzunlukları ölçüldü. Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri'nin (CDC: Centers for Disease Control and Prevention) resmi internet sitesindeki hesaplama motorları kullanılarak ergenlerin vücut kitle indeksi (VKİ) persentil değerleri ve evreleri bulundu. İstatistiksel analizler IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanılarak yapıldı. Tanımlayıcı istatistikler kategorik değişkenler için sayı ve yüzde olarak, sayısal değişkenler için ortanca değer, ortalama değer, standart sapma, minimum ve maksimum olarak verildi. Sayısal değişkenlerin normal dağılıp dağılmadıkları analitik yöntem (Kolmogorov-Smirnov testi) ve görsel yöntemler kullanılarak incelendi. Parametrik test koşulları karşılanmadığı için korelasyon analizleri Spearman Testi ile yapıldı. Kategorik değişkenlere göre sıklıklar çapraz tablolar ve grafikler kullanılarak verildi. Bu sıklıklar bakımından gruplar arasında fark bulunup bulunmadığı yerine göre Ki-kare ya da Fisher's Exact Test kullanılarak karşılaştırıldı. P-değerinin 0,05'in altında olduğu durumlar istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar şeklinde değerlendirildi. Bulgular: Araştırmaya 277 ergen dahil edildi. Ergenlerin %56'sı kız, %44'ü erkek, yaş ortalaması 16,3±3,4 idi. Ergenlerin %15,9'u fazla kilolu, %10,8'i obezdi. Ergenlerin %54,5'inin sportif faaliyet yapmadığı, %83,3'ünün TV, PC, tablet veya telefonla günde 2 saatten fazla zaman geçirdiği, %38,6'sının yağlı, şekerli veya fastfood tarzı gıdalarla, %50,5'inin ise abur cubur tarzı gıdalarla arasının iyi olduğu belirtildi. Ergenlerin yaşları ile VKİ değerleri arasında pozitif yönde anlamlı, ancak zayıf bir korelasyon saptandı. Kızlara göre, erkeklerde obez oranı anlamlı derecede yüksek bulundu. Ebeveynlerin VKİ değerleriyle ergenlerin VKİ değerleri arasında pozitif yönde anlamlı, ancak zayıf bir korelasyon saptandı. Babaların VKİ düzeyleri 'normal'den 'obez'e doğru ilerledikçe, ergenlerde 'obez' oranının anlamlı derecede yükseldiği görüldü. Ailesinde kronik hastalık olanlara göre, ailesinde kronik hastalık olmayan ergenlerde 'normal' VKİ oranı anlamlı derecede yüksek bulundu. Normal veya durgun olan ergenlere göre, hareketli olan ergenlerde 'obez veya fazla kilolu' oranı anlamlı derecede düşük bulundu. Ergenlerin VKİ değerleriyle ders başarısı düzeyleri arasında, negatif yönde anlamlı, ancak zayıf bir korelasyon saptandı. Ergenlerin yağlı, şekerli veya fastfood tarzı besinler ve abur cubur tarzı gıdaları severek tüketme derecesine bağlı olarak, obez veya fazla kilolu olma oranlarının da anlamlı derecede yükseldiği görüldü. Beslenme öğünleri düzensiz olanlara göre, beslenme öğünleri düzenli olan ergenlerde 'obez veya fazla kilolu' oranı anlamlı derecede yüksek bulundu. Yemek seçme huyu olmayanlara göre, yemek seçme huyu olan ergenlerde 'zayıf' oranı anlamlı derecede yüksek bulundu. İki yaşında '9-15 kg' ağırlığında olanlara göre, o yaştaki vücut ağırlığı '16 kg ve üzerinde' olan ergenlerde 'obez veya fazla kilolu' oranı anlamlı derecede yüksek bulundu. İki yaşındaki vücut ağırlıklarıyla ergenlik dönemindeki VKİ değerleri arasında pozitif yönde anlamlı, ancak zayıf bir korelasyon saptandı. Ciddi bir hastalık veya ameliyat geçirmemiş olanlara göre, geçirmiş olan ergenlerde 'obez veya fazla kilolu' oranı anlamlı derecede yüksek bulundu. Sonuç: Araştırmaya katılan ergenlerde sağlıksız yaşam tarzının ve bundan dolayı obezitenin sık görülmesi, toplumumuzda yaygın olan bu yaşam tarzının değişmesi gerektiğini bir kez daha vurgulamaktadır. Anahtar kelimeler: Adölesan, obezite, diyet, egzersiz, vücut kitle indeksi