İki farklı yöntemle yapılan sağlık eğitiminin kadınların HPV bilgisine, serviks kanseri sağlık inancına ve tarama testi yaptırmasına etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE GÖKMEN
Danışman: Serpil ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, iki farklı yöntemle yapılan sağlık eğitiminin kadınların HPV bilgisine, serviks kanseri sağlık inancına ve tarama testi yaptırmasına etkisini belirlemek amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışma, tek kör randomize kontrollü bir araştırma olarak paralel gruplar tasarımında yürütüldü. Örneklemi, Ocak-Temmuz 2023 tarihleri arasında Ankara ili, Şehit Zafer Çalışkan Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı, dahil edilme kriterlerini karşılayan ve gönüllü her grupta 42 olmak üzere 126 sağlıklı katılımcı oluşturdu. Çalışmada HPV Bilgi ölçeği, Rahim Ağzı Kanseri ve Pap Smear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçeği ve öz değerlendirme için VAS kullanıldı. Çalışmada kontrol grubu standart bakım hizmeti alırken, yüz yüze eğitim grubuna ev ziyareti yoluyla sağlık eğitimi ve broşür verildi ve telefonla bir hatırlatma görüşmesi yapıldı; çevrimiçi eğitim grubuna ise görüntülü görüşme yoluyla sağlık eğitimi ve dijital broşür verildi ve bir kez hatırlatma görüşmesi yapıldı. İki aylık izlem sonucu, üç grubun verilerinin karşılaştırılmasında Tek Yönlü Varyans analizi ve Kruskal Wallis testi, çoklu karşılaştırmalarda Tukey ve Dunn testi, grup içi öncesi ve sonrası karşılaştırmalarında Wilcoxon testi uygulandı. Ayrıca grup ve zaman karşılaştırmalarında İki Yönlü Varyans analizi ve Robust ANOVA kullanıldı. Bulgular: Çalışmanın başlangıcında yapılan karşılaştırmalarda; grupların benzer özellikte olduğu saptandı (p>0,05). Çalışmanın sonunda, yüz yüze ve çevrimiçi eğitim grubundaki katılımcıların HPV Bilgi Ölçeği toplam ve alt boyut, VAS özdeğerlendirmesi, sağlık motivasyonu, ciddiyet, Pap Smear engel alt boyutu son test puanlarının birbirine benzer olduğu ve ciddiyet, engel algısı puanında azalma olmakla birlikte son test puanlarında anlamlı bir yükselme olduğu belirlendi (p<0,05). Gruplarda tarama yaptırma oranları karşılaştırıldığında, çevrimiçi (%31,0) ve yüz yüze eğitim gruplarının (%28,6) benzer, kontrol (%7,1) grubunun ise deney gruplarından farklı olduğu belirlendi. Sonuç: Yüz yüze ve çevrimiçi eğitim yönteminin, serviks kanseri ve taramasına yönelik bilgi düzeyinde, sağlık inancında ve taramaya katılımda etkisinin benzer olduğu, gereksinim halinde, zaman yer ve maliyet açısından çevrimiçi eğitim yönteminin de güvenli olarak sağlık eğitimlerinde alternatif olarak kullanılabileceği değerlendirilmektedir.