KOAH'ta inhaler tedavi uyumu ile kognitif fonksiyon ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL YEDİKULE GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLNİHAL SEBİHA DARÇIN
Danışman: Birsen Pınar YILDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş-Amaç: İnhaler cihazların hatalı kullanımı sık görülmektedir. Çalışmamızın amacı, kronik obstrüktif akciğer hastalığında (KOAH) inhaler teknik hata, uyum, memnuniyet bileşenlerinden oluşan tedavi uyumu parametreleri ile kognitif fonksiyonlar arasındaki ilişkiyi incelemek ve eğitimin katkısını değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 40-80 yaş arası stabil KOAH hastaları dahil edilmiştir. Hastalara inhaler cihaz eğitimi verilip başlangıç (1. Vizit) ve 4-6 ay sonraki kontrolde (2. Vizit) CAT, mMRC, inhaler ilaç kullanma beceri çizelgesi, MGL (Morisky Green Levine) tedavi uyum skalası, FACIT (Functional Assessment of Chronic Illness Therapy) yorgunluk ölçeği, FSI-10 inhaler memnuniyet anketi ve SGRQ (St. George's Respiratory Questionanaire) sonuçları değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamıza 110 KOAH tanılı (15 kadın; 95 erkek) hastanın kullandığı 154 cihaz değerlendirildi. Mini mental durum testi (MMSE)'e göre; MMSE ≥24 olan 84 (%76,4) olgu iyi (Grup 1) ve <24 olan 26 (%23,6) olgu zayıf kognitif fonksiyon (Grup 2) olarak gruplandı. Tüm cihaz gruplarında eğitim sonrasında inhaler kullanım beceri skorunda düzelme saptandı. Kuru toz inhaler (KTİ)-tekli doz cihaz için bu düzelme Grup 1 ve Grup 2'de anlamlı düzeyde idi. KTİ-çoklu doz ve ölçülü doz inhaler (ÖDİ) cihaz için ise Grup 1'deki düzelme anlamlı iken Grup 2'deki düzelme anlamlılık düzeyine ulaşmamıştı. Grup 1'de eğitim sonrası cihaz kullanım becerilerinde daha belirgin iyileşme görüldü, Grup 2'de bu artış daha sınırlı oldu. Eğitim sonrası uyum skoru, memnuniyet skoru, CAT, mMRC, yaşam kalitesi total skoru yanı sıra semptom, etki ve aktivite skorları açısından anlamlı düzelme görüldü. Tedavi memnuniyeti, yaşam kalitesi total skoru ve etki skorunda Grup 1 ve 2'de eğitim sonrası anlamlı artış görüldü. SGRQ semptom skorunda her 2 grupta düzelme olmakla birlikte, sadece Grup 1'deki düzelme anlamlı düzeydeydi. Sonuç: İnhaler tedaviler planlanırken hastaların kognitif fonksiyon düzeyi göz önünde bulundurulmalıdır. Hastalara inhaler tedavi kullanımı için eğitim verilmesi cihaz kullanım becerileri, hasta uyumu, memnuniyeti ve hastalık kontrolü açısından olumlu sonuçlar sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: İnhaler teknik, KOAH, kognitif fonksiyon