Meme koruyucu cerrahi sonrası uygulanan adjuvan meme radyoterapisinde meme hacminin risk altındaki kritik organ dozları üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇAKIR NUMANOĞLU
Danışman: Berna YILDIRIM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Meme koruyucu cerrahi uygulanan erken evre meme kanserinde adjuvan radyoterapi, meme kanseri tedavisinin temel taşlarından biridir. Meme kanseri radyoterapisinde temel amaç, hedef hacim olarak tanımlanan meme dokusu, göğüs duvarı ve/veya bölgesel lenf nodlarına radyoterapi uygularken çevredeki sağlıklı dokuları ve kritik risk altındaki organları maksimum düzeyde korumaktır. Bu çalışmanın amacı, meme koruyucu cerrahi sonrası VMAT ile radyoterapi alan hastalarda, meme hacminin doz homojenitesini ve kritik organ dozlarını olumsuz yönde etkilemeye başladığı bir eşik hacim değeri saptamak ve bu eşik hacim değerinin risk altındaki organ (OAR) dozları ile doz homojenitesi üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: 2020-2024 yılları arasında SBÜ Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Radyasyon Onkolojisi kliniğinde erken evre meme kanseri nedeniyle tüm memeye 40 Gy/15fx ve SIB tekniği ile tümör yatağına 48 Gy / 15 fx hipofraksiyone meme radyoterapisi uygulanan 61 hastanın dozimetrik verileri retrospektif olarak incelenmiştir. Bulgular: PTVmeme hacim büyüklüğünün, PTVmeme'nin D2%, D98%, D50%, Dmax ve HI ile istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkisi saptanmamıştır. D98% ile HI arasında güçlü negatif korelasyon (r=-0,926, p<0,001), tüm kalp doz metrikleri (MHD, V8Gy, V16Gy, V20Gy) ile anlamlı negatif korelasyon gösterdiği saptanmıştır (p<0,05). Genel hasta kohortunda yapılan analizlerde, PTVmeme hacmi ile ipsilateral akciğer V4Gy (r=0,451, p<0,001), özofagus Dmax (r=0,312, p=0,015) ve Dmean (r=0,363, p=0,004) ile spinal kord Dmax (r=0,318, p=0,013) arasında anlamlı pozitif korelasyon, karşı memenin Dmean ile anlamlı negatif korelasyon (r=-0,278, p=0,030) tespit edilmiştir. Alt grup analizinde ise PTVmeme hacmi ≥1200 cc olan hastalarda sağ memeye radyoterapi uygulananlarda karaciğerin ortalama dozunda (Dmean), sol memeye radyoterapi uygulananlarda ise kalp ortalama dozunda istatistiksel olarak anlamlı bir artış saptanmıştır (sırasıyla p=0,04, p=0,015). Sonuç: D98 ile HI ve kalp dozimetrik parametreleri arasında negatif ilişki saptanmıştır. PTVmeme hacmi arttıkça ipsilateral akciğer V4, özofagus ve spinal kordda doğru orantılı doz artışı görülürken; karşı memede ise ters orantılı ilişki saptanmıştır. Meme hacmi 1200 cc'nin üzerinde olması sağ meme kanserlerinde karaciğer, sol meme kanserlerinde ise kalp dozunun artmasına neden olmaktadır.