Tip 2 diabetes mellitus hastalarında, takip sırasında sürdürülebilir HbA1c hedeflerinin kardiyovasküler mortalite ve morbidite ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ EMRE
Danışman: Hayriye Esra ATAOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: DM tanılı hastalarda kardiyovasküler hastalıklar en önemli mortalite ve morbidite nedenidir. Patofizyolojiyi anlamak, komplikasyonların oluşmasını engellemek veya etkilerini geri çevirmek için uzun yıllardır çalışmalar yapılmaktadır. Biz de bu çalışmamızda Tip 2 diabetes mellitus tanılı, hastanemiz diyabet polikliniğinden takipli hastaları değerlendirdik. Hasta profili, risk faktörleri, uygulanan tedaviler ve komplikasyonlar arasındaki ilişkiyi belirlemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyabet Polikliniği'ne başvuran ve en az bir yıl takipleri devam eden tip 2 diabetes mellitus tanılı 124 hastanın dört yıl süresince tüm başvuruları incelendi. Hastaların yaşı, diyabet süresi, takip süresi, laboratuvar sonuçları, uygulanan medikal tedaviler ve kullanım süresi, gelişen komplikasyonlar not edildi. Hastaların sonuçları yıllık olarak değerlendirildi ve laboratuvar sonuçları yıl içerisindeki başvurularda elde edilen sonuçların ortalaması alınarak not edildi. HbA1c1(1. yıl HbA1c ortalaması), HbA1c2 (2. yıl HbA1c ortalaması), HbA1c3, HbA1c4 ve bunların aritmetik ortalaması alınarak HbA1c-toplam değeri elde edildi, bu değerlerin hedefte olup olmaması not edildi. λHbA1c [λHbA1c=(HbA1c2-HbA1c1)/HbA1c1x100] hesaplandı, değişmemiş/ azalmış veya artmış olmasına göre değerlendirildi. LDL1 (1. yıl LDL ortalaması), LDL2, LDL3, LDL4 ve LDL-toplam (LDL1, LDL2, LDL3 ve LDL4'ün aritmetik ortalaması) hedefte olup olmamasına göre değerlendirildi. λLDL [λLDL=(LDL2-LDL1)/LDL1x100] hesaplandı, azalmış/değişmemiş veya artmış olmasına göre gruplandırıldı. Risk faktörlerinin sayısı arttıkça komplikasyon geliştirme oranını karşılaştırmak için tüm risk toplam hesaplandı. Takip süresince elde edilen laboratuvar değerlerinin aritmetik ortalaması alınarak HbA1c-toplam, LDL-toplam, trigliserit-toplam elde edildi, bu parametreler hedefte ise "0", hedefte değil ise "1" olarak gruplandırıldı. HbA1c-toplam hedef, LDL-toplam hedef, trigliserit-toplam hedefin aldığı değerler toplanarak tüm risk toplam hesaplandı. Sonuçlar 0, 1, 2, 3 şeklinde gruplandırıldı. Tüm bu parametreler mikrovasküler komplikasyonlar (diyabetik nefropati, diyabetik nöropati, diyabetik retinopati) ve makrovasküler komplikasyonlar ile karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmamıza 71'i kadın, 53'ü erkek toplan 124 tip 2 diabetes mellitus tanılı hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 58 (min 35, max 80), yaş ortalamasında kadın ve erkek cinsiyet arasında anlamlı fark yoktu. Cinsiyet ile diyabet komplikasyonları arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p=0.222). İleri diyabet yaşı ile mikrovasküler komplikasyon gelişme oranında artış (p=0.046) ve makrovasküler komplikasyon gelişme oranında artış (p=0.001) saptandı. Diyabet tedavisinde HbA1c değerinin hedefte olmaması durumunda mikrovasküler komplikasyon geliştiren hasta sayısında artış görüldü. Risk faktörü sayısı artması ile mikrovasküler komplikasyon oranında artış saptandı (p=0.057). Birden çok risk faktörü olmasının, ileri diyabet yaşından daha fazla komplikasyon gelişimi ile ilişkili olduğu saptandı. Diyabet yaşı artması ile orantılı olarak makrovasküler komplikasyon oranında belirgin artış saptandı (p=0.001). λHbA1c artmış olması ile makrovasküler komplikasyon oranında belirgin artış saptandı (p=0.036). Hastanın takip süresi sonunda hala kontrol altına alınamayan LDL-kolestrol hedef değerinin, ilk yıllarda hedefte olmamasına nazaran daha fazla makrovasküler komplikasyonda artışa sebep olduğu saptandı (p=0.049). λHbA1c'nin min. 1.069 max. 9.296 risk artışı oluşturduğu hesaplandı (p=0.037). HbA1c deki yükselmenin makrovasküler komplikasyon riskini 3.1 kat artırdığı ve bu risk artışının yaş ve diyabet yaşından bağımsız olduğu saptandı. Sonuç: Tip 2 diabetes mellitus tanılı hastalarda gelişen komplikasyonlar önemli bir mortalite ve morbidite nedenidir. Hem hastaların hayat kalitesi üzerindeki etkisi hem de bu hastaların sağlık sistemi üzerindeki yükü göz önüne alındığında komplikasyonların önlenmesi için yapılan planlamalar önem arz etmektedir. Çalışmamızda diyabet komplikasyonları ile HbA1c değişimi arasındaki ilişki gösterilmiştir. Tip 2 diabetes mellitus tanılı hastalarda tanı anında uygun medikal tedavinin başlanılması, hipergliseminin hızla kontrol altına alınması ve HbA1c'nin kontrol altında seyretmesi ile komplikasyonların önüne geçilebilir.