Premenopozal kadınlarda vitamin D düzeyi ile denge,düşme korkusu, düşme riski ve fiziksel aktivite düzeyi arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH MUHAMMED KAYA
Danışman: Halim YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Bu tez çalışmasının amacı 3 aydan uzun süren yaygın kas iskelet ağrısı tarifleyen premopozal dönemdeki kadınlarda D vitamini düzeyinindenge, düşme, düşme korkusu ve fiziksel aktivite düzeyi üzerine olan etkisini incelemektir. Aynı zamanda D vitamini düzeyi ile kas iskelet ağrısı, depresyon ve kas gücü arasındaki ilişki de değerlendirilmiştir. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız kesitsel olarak tasarlandı. Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon bölümüne 2017 Ağustos- 2020 Mart tarihleri arasında başvuran, yaygın kas iskelet ağrısı bulunan premenopozal dönemdeki 157 kadın hasta calışmaya kabul edildi. Tüm katılımcıların detaylı öyküleri alındı, fizik muayeneleri yapıldı ve Hassas Nokta Sayısı (HNS) belirlendi.Katılımcıların düşme öyküleri, düşme korkusu yaşama durumu ve düşme korkusunun günlük yaşam aktivitelerini etkileme durumu sorgulandı. VAS ile düşme korkusu yaşayanların düşme korku düzeyi değerlendirildi. Düşme korkusu varlığının değerlendirmesi için Tinetti'nin Düşme Etkinlik Ölçeği (TDEÖ) kullanıldı.Katılımcılarda HNS ve Vizuel Analog Skala(VAS) ile genel vücut ağrısı, Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile depresyon düzeyi değerlendirildi. Denge ve düşme riskini değerlendirmek amacıyla SportKAT (Kineshetic Ability Trainer) cihazı, Zamanlı Kalkma Yürüme Testi (ZKYT), Fonksiyonel Uzanma Testi (FUT), Tinetti Denge ve Yürüme Testi (TDYT) ve Berg Denge Testi (BDT) kullanıldı. Katılımcıların kas gücünü değerlendirmek amacıyla Jamar el dinamometresi, fiziksel aktivite düzeyini değerlendirmek için de Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa Formu (UFAA-KF) kullanıldı. AyrıcaKronik ağrı etyolojisini araştırmaya yönelik olarak D vitamini, parathormon, alkalen fosfataz, kalsiyum ve fosfor düzeyleri için tetkik istemleri yapıldı.Katılımcılar D vitamini düzeyine göre 20ng/ml üstü ve altı, 30 ng/ml üstü ve altı olmak üzere de 2 grup şeklinde ayrıldı. Oluşturulan gruplar arasında denge, düşme riski, düşme korkusu, VAS skoru, el kavrama gücü, BDÖ skorları ve UFAA-KF skorları arasında fark olup olmadığı araştırıldı. Düşme öyküsü olan ve olmayan ile düşme korkusu yaşayan ve yaşamayan olmak üzere oluşturulmuş gruplar arasında da VAS, BDÖ, laborotuvar parametreleri, Düşme korkusu puanı, TDEÖ, SportKat Dİ (Denge İndeks) sonuçları, FUT, ZKYT, BDT, TDYT, Jamar skorları ve UFAA-KF sonuçları açısından fark olup olmadığı araştırıldı. BULGULAR: D vitamininin 20 ng/ml üstü ve altı ile 30 ng/ml üstü ve altı düzeylerine göre oluşturulmuş gruplarda, bu gruplar içinde VAS skoru, BDÖ skoru, Düşme korku puanı, TDEÖ skoru, Sportkat Dİ sonuçları, FUT skoru, ZKYT skoru, Jamar ile ölçülen el kavrama gücü skoru ve UFAA-KF skorları açısından istatistiksel olarak anlamlı sonuç elde edilmedi. Aynı zamanda D vitamini ile bu değerler arasında yapılan korelasyon analizinde sadece Sportkat Dİ çift bacak skoru zayıf negatifkorelasyon göstercek şekilde anlamlı sonuçlandı. Ayrıca D vitamin düzeyi grupları için yapılan univariate lojistik regresyon analizinde de anlamlı OR değerleri tespit edilmedi. Düşme öyküsü olan grupta düşme korku puanı (p=0,017) ve TDEÖ skoru (p=0,041) olmayan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunurken,Jamar sağ el (p=0,004) ve sol el (p=0,016) kavrama gücü skorları da anlamlı düzeyde düşük bulundu. BDT skoru da düşme öyküsü olan hastalarda daha düşük idi (p=0,001).Düşme korkusu olan grupta BDÖ skorunun (p<0,001) ve PTH düzeyinin (p=0,038) olmayan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek, Jamar sol el kavrama gücü (p=0,003) ile TDYT skoru (p=0,039) ise daha düşük olduğu görüldü.TDEÖ skoru ise daha yüksek idi (p<0,001). SONUÇ:Tez çalışmamızın sonuçları; D vitamininin 20 ng/ml ve 30 ng/ml düzeylerine göre yapılan grupları arasında denge, düşme riski, düşme korkusu, fiziksel aktivite düzeyi, ağrı, depresyon ve el kavrama gücü açısından istatistiksel olarak bir fark olmadığını tespit ettik. Düşme öyküsü olan kadınlarda daha fazla düşme korkusu ve daha düşük el kavrama gücü olduğunu saptadık. Düşme korkusu yaşayan kadınlarda ise depresyon sıklığının daha fazla olduğunu tespit ettik. Bu nedenle düşme korkusu yaşayan premenopozal kadınların takipleri sırasında depresyon açısından da değerlendirilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: D vitamini düzeyi, Denge, Depresyon, Düşme riski, Düşme korkusu, El kavrama gücü, Fiziksel aktivite düzeyi, Premenopozal dönem, Yaygın kas iskelet ağrısı