Meme kanseri olan hastaların abdominal visseral yağ miktarının BT ile ölçülmesi ve bu miktarın beyin tutulumuna etkisinin analiz edilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEDİM İZGİ
Danışman: Feride Fatma GÖRGÜLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda meme kanserli hastalarda beyin metastazı gelişiminde abdominal yağ doku komponentlerinin metastaz ile ilişkisinin varlığını araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği'nde 01.01.2018-31.10.2022 tarihleri arasında Tıbbi Onkoloji ve Cerrahi Onkoloji Kliniklerine başvurmuş ve meme kanseri tanısı almış 3500 kadın hasta retrospektif olarak tarandı. Çalışmaya tanı anında sistemde abdominal BT görüntüleri olanlar ve 5 yıl içerisinde beyin MR görüntüleri alınmış olan hastalar dahil edildi. Beyin metastaz bulguları olan 63 hasta ve beyin metastazı olmayan 63 hasta olmak üzere toplam 126 hasta iki gruba ayrılarak incelendi. Bu iki gruptaki hastaların abdomen BT görüntüleri Asanj-Morphometry Software programı vasıtasıyla L4 hizasından visseral yağ alanı başta olmak üzere total yağ alanı, subkutan yağ alanı, total kas alanı, total kas yağ alanı, sağ ve sol psoas kası alanları ölçüldü ve mm² cinsinden veriler elde edildi. Ölçülen yağ doku komponentleri iki grup arasında karşılaştırıldı ve beyin metastazlı grupta anlamlı farklılık araştırıldı. Gruplardaki tüm hastalarda patoloji raporlarında bulunan reseptör durumları, yaş, aile öyküsü, menapoz durumları, vücut kitle endeksleri, tanı anındaki evre durumu incelemeye dahil edilerek aralarında ilişki incelendi. Erkek hastalar, sistemde tanı anında abdomen BT görüntüleri olmayan hastalar, görüntüleri belirtilen programda değerlendirilemeyen hastalar, daha önceden bilinen malignitesi olan hastalar, senkron tümörü olan hastalar abdominal cerrahi geçirmiş veya daha önceden kemoterapi almış hastalar incelemeye dahil edilmedi. Bulgular: Çalışmaya meme kanseri tanısı almış beyin metastazı gelişen ve gelişmeyen 63'er hasta olmak üzere toplam 126 hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalamaları (ss) 58,6±11,8 yıl idi. BMI değeri ortalamalarının (ss) ise 23,2±3,2 olduğu saptandı. Menapoz bulgularına hastaların 76 (% 60,3)'sında gözlenirken, aile öyküsü 23 (% 18,3) hastada tespit edildi. ER varlığına 98 (% 77,8) hastada, PR varlığına ise 87 (% 69,0) hastada rastlanıldı. CERB B2 varlığı hastalardan 74 (% 58,7)'ünde gözlendi. Tanı-evre dağılımı hastalarda sırasıyla 16 (% 12,7)'sında 1, 51 (% 40,5)'inde 2, 36 (% 28,6)'sında 3, 23 (% 18,3)'ünde ise 4 şeklinde idi. Ki-67 ortalamaları (ss) 26,3±22,2 olduğu tespit edildi. Beyin metastazı gelişen hastaların BMI değeri ortalamaları anlamlı derecede daha yüksek idi. Beyin metastazı gelişen grupta tanı anında Evre 4 görülme oranı, beyin metastazı gelişmeyen hastalara göre daha yüksek bulundu. Beyin metastazı gelişen hastalarda yüzeyel yağ alanı ve total kas içi yağ alanı ortalamaları, beyin metastazı gelişmeyen hastalara göre anlamlı derecede daha yüksek bulundu. Hastaların beyin metastazı gelişimine göre total yağ alanı, yüzeyel yağ alanı, viseral yağ alanı, total kas alanı ve total kas içi yağ alanı değerlerini belirlemek için ROC testi ile tanısal test performansları ölçüldü. Buna göre total yağ alanı, yüzeyel yağ alanı, viseral yağ alanı, total kas alanı ve total kas içi yağ alanı değerlerinin cut-off değerleri sırasıyla >35698; >23701,5; 3342,4 olduğu saptandı. Elde edilen cut-off değerlerinden yüzeyel yağ alanı ve total kas içi yağ alanı değerlerinde istatistiksel açıdan anlamlı olduğu tespit edilirken; hastalarda beyin metastazı gelişimini öngörmede yüzeyel yağ alanı değerinin duyarlılığının % 80,95 özgüllüğünün ise % 47,62 ile en iyi tanısal değer olduğu anlamlı bulundu. Beyin metastazı gelişen hastaların viseral yağ alanı değerleri ile ilgili parametreler arasındaki ilişkiler incelendi. Beyin metastazı gelişen hastaların viseral yağ alanı ile yaş ortalamaları arasında pozitif yönlü zayıf; BMI, total yağ alanı, yüzeyel yağ alanı ve total kas içi yağ alanı değerleri ile de pozitif yönlü orta düzey bir ilişkiye rastlanıldı. Sonuç: Obezite, meme kanseri gelişimi ve prognozunda önemli bir risk faktörüdür. Vücut kitle endeksi değerlerinin yüksek olması postmenapozal meme kanserli hastalarda beyin metastazı riskini arttırmaktadır. Bu durumun muhtemel sebebi periferal yağ dokusundan salınan aromataz enzim aktivitesinin artışının inflamatuar proçesi fazlaca tetikleyerek salınan mediatörler ve adipokinlerin yükselişidir. Meme kanseri alt tipleri prognozu belirlemede önemli bir parametredir. Triple negatif ve HER2 pozitif gibi kötü prognoza sahip iki alt tip, meme kanserli hastalarda beyin metastazı riskini arttırmaktadır. Total kas içi yağ alanı, yüzeyel yağ alanı, viseral yağ alanı, total kas içi yağ alanı gibi tomografi ile kantitatif ölçülebilen parametreler abdominal yağ dokusunun miktarını belirlemede oldukça değerlidir. Meme kanserli hastalarda bu parametrelerden yüzeyel yağ alanı ve kas içi yağ alanı yükseklikleri beyin metastazını ön görmede önemli bir yere sahiptir. Ayrıca yüzeyel yağ alanı duyarlılığının ve özgüllüğünün sırasıyla % 80,95 ve % 47,62 oluşu ile beyin metastazını ön görmede abdominal yağ doku komponentleri içerisinde en iyi tanısal parametredir. Anahtar Kelimeler: Meme kanseri, Yüzeyel yağ alanı, Beyin metastazı