Obezite merkezinde takip edilen hastaların dürtüsellik durumu ile gece yeme davranışının değerlendirilmesi ve tedavi sürecine etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DAMLA SAVAŞCI
Danışman: Remziye NUR EKE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tüm toplumlarda metabolik bir pandemi niteliği taşıyan obeziteyle mücadele etmek için obeziteye neden olan durumların bilinmesi ve müdahale noktasında uygun tedbirlerin alınması gerekmektedir. Çalışmamızda obezite etiyoloji ve risk faktörlerinin incelenmesi adına obezite hastalarında dürtüselliğin gece yeme davranışına etkisi ve bu durumların kilo verme sürecine, diğer antropometrik ölçümler ile laboratuvar parametreleri üzerindeki değişime etkisinin araştırılması amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Tıpta uzmanlık tezi olarak hazırlanan bu çalışma tek merkezli, prospektif ve tanımlayıcı özellikte tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini 01.11.2023-31.12.2023 tarihleri arasında SBÜ Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Obezite Merkezi'ne ilk kez başvuran, sonrasında takip ve tedavi edilen 131 hasta oluşturmuştur. Dahil edilme ve dışlama kriterleri çerçevesinde (obezite programına başlangıç aşamasında VKİ≥30 olması, 18 yaştan büyük olma, obezite takip ve tedavi programına düzenli katılmış olma, araştırmaya katılmayı kabul etme) araştırma 50 hastaya ait veriler ile tamamlanmıştır. Araştırma kapsamında, hastalara ilk değerlendirme esnasında yüzyüze görüşülerek Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ-11) ve Allison ile arkadaşları tarafından geliştirilen 14 sorudan oluşan Gece Yeme Anketi (GYA) uygulanmıştır. Hastaların demografik özellikleri, ilk başvuru sırasındaki ve obezite tedavi programı sonundaki antropometrik ölçümleri, klinik özellikleri ile laboratuvar verilerine elektronik ve fiziki hasta dosyalarından ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin istatistiksel analizi SPSS 22.0 istatistik paket programı kullanılarak yapılmıştır. İstatistiksel olarak anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmada yer alan hastaların 45'i (%90) kadın, 5'i (%10) erkektir. Hastalara ait yaş ortalaması 53,96 yıldır. Tedavi programı sonunda hastaların vücut ağırlığı ortalama 8,8 kg azalmıştır ve vücut ağırlığı, beden kitle indeksi (BKİ), bel çevresinde istatistiksel olarak anlamlı düşüş tespit edilmiştir. Tedavi sonunda, laboratuvar parametrelerinden total kolesterol (TK), düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol (LDL-K), trigliserid seviyelerinde anlamlı fark gözlenmezken; açlık kan şekeri (AKŞ), glikolize hemoglobin (HbA1c) , insülin direncinin homeostaz modeli değerlendirmesi (HOMA-IR) ve açlık insülininde istatistiksel olarak anlamlı düşüş olduğu gözlenmiştir. Gece Yeme Anket skoru ile Dikkatte Dürtüsellik (DD) puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü orta şiddette bir ilişki saptanmıştır. Diğer değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Gece yeme davranışı, Dürtüsellik ve Dürtüsellik alt boyutları ile kilo kaybı, BKİ ve bel çevresindeki değişimler arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 toplam skoru ile açlık insülin değişimi arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü zayıf bir ilişki bulunmuştur. Motor Dürtüsellik (MD) ile açlık insülini, HOMA-IR ve trigliserid değişimleri arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü orta şiddette bir ilişki bulunmuştur. Gece Yeme Anket skoru, BDÖ-11 toplam ve BDÖ-11 diğer alt boyutları ile laboratuvar sonuçlarına ait farklar arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Sonuç: Obezite nedenleri, risk faktörleri ve sonuçlarıyla karmaşık kronik bir hastalıktır. Dürtüselliğin yeme davranışını, özellikle gece yeme davranışını etkilediği, duygusal yemeyi artırdığı ve obezite açısından bir risk haline geldiği görülmektedir. Gece yeme davranışı normal kilo aralığındaki kişilerde ortaya çıkabilir ve obezitenin daha erken başlamasında da risk faktörü olabilir. Gece yeme davranışı, obeziteye yatkınlığı artırabildiği gibi tedaviye yanıtı da etkileyebilir. Obezitenin önlenmesi, tedavi edilebilmesi, hasta uyumu açısından bu faktörlerin göz önünde bulundurulması gerektiği ve koruyucu hekimlik kapsamında toplumun bütününü ilgilendiren, uygulanması kolay ve ucuz yeni müdahale programlarının geliştirilip uygulamaya konulması gerekmektedir.