Kanser hastalarında kemoterapiye bağlı gelişen semptomlar ve bakım gereksinimlerinin belirlenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SELİME KARATAŞ

Danışman: Betülay KILIÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Araştırmada kanser hastalarında kemoterapiye bağlı gelişen semptomlar ve bakım gereksinimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma Şubat 2025- Temmuz 2025 tarihleri arasında 265 kanser hastası ile kesitsel tipte yapılmıştır. Araştırmanın verileri yüz yüze görüşme tekniği ile Hasta Tanıtım Formu, Kemoterapi Semptom Değerlendirme Ölçeği (C-SAS) ve Kanser Gereksinimleri Ölçeği Kısa Formu (KGÖ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatiksel yöntemler, Bağımsız Örneklem T-Testi ve Pearson Korelasyon Testi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 60,40±11,38 olup, % 66,0'sı kadındır. En sık görülen ilk üç semptom olağanüstü yorgunluk hissetme (%92,1), halsizlik hissetme (%91,3) ve cilt ve tırnaklarla ilgili problemler (%62,3) olmuştur. KGÖ total ölçek puanı ortalaması 48,68±14,63 olarak bulunmuştur. Olağanüstü yorgunluk, halsizlik hissetme, saçlarda dökülme, ellerde ve ayaklarda iğnelenme ve uyuşma, iştahta değişme, tedaviden sonra bulantı, kabızlık, kilo kaybetme veya kilo alma, tedaviden sonra kusma, uyuma güçlüğü, baş ağrıları, ishal, enfeksiyon belirtileri, tedaviden önce bulantı/ kusma, kanama veya morarma ile bakım gereksinimleri arasında negatif yönlü zayıf bir ilişki ve karamsar veya üzüntülü hissetme, endişeli veya sıkıntılı hissetme ile bakım gereksinimleri arasında negatif yönlü orta düzey bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Sonuç: Bu bulgular, kanserli bireylerde en sık yaşanan semptomların yorgunluk, halsizlik ve fiziksel görünümle ilişkili sorunlar olduğunu ve bu semptomların hastaların gereksinimlerini olumsuz yönde etkilediğini göstermektedir. Özellikle emosyonel semptomların (karamsarlık, endişe) gereksinimler üzerinde daha güçlü bir etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Hemşireler bakım planlamasında yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda psikososyal boyutları da dikkate alarak; danışmanlık, psikososyal destek ve eğitim girişimleri ile hastaların gereksinimlerini bütüncül bir yaklaşımla karşılamaya yönelik uygulamalar geliştirmelidir.