Primer hipertansiyonu olan hastalarda galectin-3 düzeyinin subklinik aterosklerozu öngörmedeki rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET ALİ GÜLLÜOĞLU
Danışman: İhsan ATEŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Hipertansiyon ve ateroskleroz dünya çapında başta gelen ölüm nedenlerinden olup önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Ateroskleroz damar duvarında endotel hasarı ile sonuçlanan kronik bir inflamasyondur. Ateroskleroz gelişiminde genetik veya çevresel birçok etmen rol almaktadır. Mortalite ve morbiditeye sebebiyet veren başta kardiyovasküler olaylar ve inme olmak üzere birçok hastalığa neden olmaktadır. Hipertansiyon da aynı şekilde birçok organ disfonksiyonuna sebep olabilecek önemli bir risk faktörüdür. Galectin-3 (Gal-3), adezyon, proliferasyon, apoptoz, inflamasyon gibi birçok biyolojik süreçte yer alan bir galaktosid bağlayıcı protein olarak işlev gören lektin ailesinin bir üyesidir. Ateroskleroz ile ilişkili olduğuna dair yapılan çalışmalar mevcuttur. CAC testi asemptomatik hastalarda ateroskleroz riskini değerlendirmek için doğru ve etkili bir yöntem olduğu çalışmalarla gösterilmiştir. Amaç: Hipertansiyonu olan hastalarda birçok ölümcül hastalığın temel risk faktörlerinden olan aterosklerozu henüz subklinik aşamadayken galectin-3 düzeyi ile tespit edebilmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışma prospektif, tek merkezli, gözlemsel bir çalışma olarak planlandı. 1 Temmuz 2022 - 30 Haziran 2023 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Dahiliye polikliniğine ayaktan başvuran 40-75 yaş arası bireyler endikasyon dahilinde çalışmaya alındı. Hipertansiyon grubunda 115 ve kontrol grupta 61 olmak üzere toplam 176 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, boy, kilo, vki ve sigara kullanımı), klinik değerlendirmeleri (sistolik kan basıncı, diyastolik kan basıncı, boy, kilo, VKİ), Laboratuvar tetkikleri olarak LDL-K, HDL-K, TG, total kolesterol, HDL/LDL oranı, açlık plazma glukoz düzeyi, ALT, AST, ALP, GGT, Tam Kan Sayımı, açlık kan şekeri ve HbA1c değerleri kaydedilmiştir. Aterosklerozun varlığı ve plak yükü değerlendirmesi amacıyla daha önce çekilmiş olan kalp kalsiyum görüntülemeleri değerlendirilerek Agatston skoru tekrar hesaplanmıştır. Çalışmadaki tüm hastalardan onamları dahilinde tek tüp kan numunesi alınarak Ankara Bilkent Şehir Hastanesi biyokimya laboratuvarında galectin-3 çalışılmıştır. Bulgular: Çalışmamızda galectin-3 düzeyinin ateroskleroz ile ilişkisi irdelenmiş olup mevcut bulgular neticesinde gruplar arasında ateroskleroz varlığı ve plak yükü ile serum galectin-3 düzeyi arasında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Hipertansif hastalarda kontrol grubuna kıyasla ortanca Galaktin-3 seviyesi anlamlı farklılık göstermedi (3,2 vs 3,2; p=0,180), ortalama glukoz seviyesi ise yüksek saptandı (89,5±12,1 vs 85,6±9,8; p=0,036). Koroner BT'si olmayan ve olan kontrol grubu ile hipertansiyon grubu arasında ortanca Galectin düzeyi benzer saptandı. Ortanca ASCVD risk skoru ateroskleroz olanlarda olmayanlara kıyasla yüksek saptandı (%13 vs %10,4; p=0,036). Ancak ASCVD risk sınıflaması gruplar arasında anlamlı farklılık göstermedi (p=0,273). Hipertansif hastalarda aterosklerozu olan grupta aterosklerozu olmayan gruba kıyasla ortanca ALP düzeyi düşük saptandı (77 vs 82 U/L; p=0,050). Düşük aterosklerotik plak yükü olan grupta ortanca ALT düzeyi diğer gruplara kıyasla düşüktü. Orta/Yüksek ASCVD risk grubunda Düşük/Borderline risk grubuna kıyasla ortanca AST düzeyi düşük saptandı, ortanca trigliserit düzeyi (150,5 vs 128; p=0,042) yüksek saptandı. Hipertansiyon hastalarda ateroskleroz ile ilişkili faktörlerin dahil edildiği çok değişkenli regresyon analizinde; aterosklerozu öngörmede ASCVD risk skoru bağımsız prediktör olarak saptandı. Buna göre; hipertansif hastalarda ASCVD risk skorundaki 1 birimlik artış ateroskleroz riskini 1,07 kat arttırdığı saptandı (OR = 1,07; p=0,017) Sonuç: Galectin-3 ün subklinik aterosklerozu öngörmedeki rolüne yönelik yaptığımız bu çalışmada herhangi bir ilişki saptanmadı. Literatürde aksi yönde daha çok çalışma mevcut olup daha fazla çalışmaya ihtiyaç doğmaktadır. ASCVD skoru ile agatston skoru arasında pozitif korelasyon saptandı, CAC testinin güvenilirliğini artırdığı ve klinik pratikte kullanımını bir kez daha destekler niteliktedir. Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, Ateroskleroz, Subklinik Ateroskleroz, Galectin-3, Koroner Arter Kalsiyum Skoru