İmmün trombositopenili çocuklarda yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TEZCAN ÖZBAY
Danışman: Tuba Hilkay KARAPINAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İmmün trombositopeni (İTP), trombositlere karşı oluşan oto-antikorların trombositlerin yaşam sürelerini kısaltması sonucu gelişen ve trombositopeni ile seyreden edinsel bir hastalıktır. Trombositopeninin derecesine göre kanama bulguları (sıklıkla purpurik deri lezyonları, mukozal kanamalar) gelişir. İmmün trombositopeni hastalarının hem hastalığın doğası gereği hem de kullandıkları ilaçlar nedeniyle günlük yaşamlarında koruyucu önlemler almaları gerekmektedir. Zorlu fiziksel aktivitelerden, ağır ve sakatlanma riski olan sporlardan uzak durmaları gerekmektedir. Bu da İTP tanılı hastaların hem fiziksel hem psiko-sosyal hem de eğitim yaşantılarını kısıtlayıp belirli ölçüde etkilemektedir. Hastalara yönelik alınan bu koruyucu önemler ve her atakta tedavi için hastane başvuruları İTP'li çocukların yaşam kalitesini kısıtlamaktadır. Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi grubu yaşam kalitesini; 'Hastanın, hem içinde yaşadığı kültürel yapı ve değerler sistemi bağlamında, hem de kendi amaçları, beklentileri, standartları ve endişeleri açısından, yaşamdaki durumu ile ilgili kişisel algısı'olarak tanımlamaktadır. Bu bağlamda, araştırmamızda İTP hastalarında hastalığa ve tedavi stratejilerine ait hangi faktörlerin, çocuğun yaşam kalitesini etkilediğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çocuk Hematoloji polikliniğinde İTP tanısı ile son bir yılda takibine devam edilmekte olan 4-17 yaş arası hastaların yaşam kalitesi düzeyini değerlendirmek amacıyla çocuğa ve ebeveynine yaş grubuna uygun şekilde KINDL anketleri uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmaya 16'sı (%53,30) kız, 14'ü (%46,70) erkek olmak üzere 30 hasta alındı (kız/erkek oranı: 1,14). Hastaların ortalama yaşı 10,40±4,00 yıl, tanı yaşı 6,50±3,80 yıl olarak saptandı. Hastaların ikisi (%6,67) akut İTP, dördü (%13,33) persistan İTP, 24'ü (%80,00) kronik İTP olarak saptandı. Hastaların tanı anındaki trombosit sayıları ortalama 17,87±19,02 x109/L (1-72 x109/L) olarak saptanmıştır. Hastaların üçünün (%10,00) izlemdeki trombosit sayısı 50 x109/L saptanmıştır. Hastaların beşi (%16,67) hiç tedavi almadan izlenmiştir. 25 hastaya (%83,33) en az bir kez İVİG tedavisi uygulandığı görülmüştür. Hastaların 15'ine (%50,00) steroid tedavisi uygulandığı görülmüştür. Beş hastaya (%16,67) ikinci basamak ilaç tedavisi, iki hastaya da (%6,67) splenektomi yapıldığı saptanmıştır. Hastaların 21'inin (%70,00) tedavi için hastaneye başvuru sıklığı altı aydan daha nadir, dokuzunun (%30,00) altı ay ve daha sık olarak bulunmuştur. Hastaların KINDL çocuk puanları 100 üzerinden ortalama 83,39±7,72 (65,00-94,44) puan, KINDL ebeveyn puanları 100 üzerinden ortalama 78,70±9,34 (58,30-96,15) puan olarak hesaplanmıştır. Altı yaşından sonra tanı koyulan hastaların KINDL çocuk puanları, altı yaş ve öncesinde tanı koyulan hastalara göre belirgin düşük (p=0,025) saptanmıştır. Gruplar arası fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Akut ve Persistan İTP tanılı hastaların KINDL ebeveyn puanları, kronik İTP tanılı hastalara göre belirgin düşük (p=0,043) saptanmıştır. Gruplar arası fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bakılan diğer parametrelerde istatistiksel bir fark saptanmamıştır. Sonuç: Bu çalışmada hastalığın altı yaşından sonra ortaya çıkmasının çocuğun yaşam kalitesini daha çok düşürdüğü, hastalığın akut ve persistan döneminde yaşam kalitesinin daha fazla etkilendiği, kronik İTP hastalarında yaşam kalitesinin daha yüksek olduğu görülmüştür. İTP'li hastalarda yaşam kalitesinin yükseltilebilmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: İmmün Trombositopeni, Çocukluk Çağı, Yaşam Kalitesi