18-24 ay arasındaki sağlam çocuklarının beslenme alışkanlıklarının büyüme ve gelişme üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE ÖZTÜRK KAYA
Danışman: Esin YILDIZ ALDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, bebeklerin ailelerinin sosyodemografik özelliklerinin ve bebeklerin ilk bir yıllarındaki beslenme alışkanlıklarının bebeklerin büyüme ve gelişimine etkisini değerlendirilmesini amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli olup 1 Ekim 2023- 31 Mart 2024 tarihleri arasında İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği'ne başvuran 18-24 ay arasındaki 284 çocuktan oluşmaktadır. Araştırmaya kronik hastalığı olan çocuklar dahil edilmedi. Araştırmaya dahil olma kriterlerini karşılayan ve araştırmaya katılmayı kabul eden katılımcılardan sosyodemografik veriler ile büyüme özelliklerinden; boy, kilo ve baş çevresi verileri elde edildi. Gelişimsel tarama testi olarak, Denver II Gelişimsel Tarama Testi (DGTT) uygulandı. Denver II Gelişimsel Tarama Testi, İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi'nde çalışmakta olan çocuk gelişim uzmanları tarafından hastane içinde bulunan çocuk gelişimi değerlendirme odasında yapıldı. Araştırma sorularına yanıt bulabilmek için parametrik olmayan analiz yöntemlerinden; Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Ki-kare bağımsızlık testleri kullanıldı. Analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen bebeklerin 122'si (%42.9) kız, 162'si(%57.1) erkekti. Ailenin ortalama aylık gelirinin bebeklerin 18-24 ay arasındaki boy ve kilosunu etkilediğini göstermektedir. Yüksek gelire sahip ailelerin bebeklerinin, düşük gelirli ailelere kıyasla daha uzun ve kilolu olduğu tespit edildi. Annenin ve babanın eğitim düzeyi ile bebeklerin büyüme ölçütleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı. Ancak annenin eğitim düzeyinin bebeklerin DGTT sonuçları üzerinde bir etkisinin olduğu belirlendi. Üniversite ve daha yüksek eğitim düzeyine sahip annelerin bebeklerinin, lise ve daha düşük eğitim seviyesine sahip annelerin bebeklerine kıyasla DGTT sonucunun normal olma ihtimalinin daha düşük olduğu tespit edildi. Bebeklerin doğum şeklinin sadece anne sütü ile beslenme üzerine bir etkisi olmadığı saptandı. Tamamlayıcı beslenme dönemi öncesi; sadece anne sütü ile beslenen bebeklerin, anne sütü ile beraber formül süt alan veya sadece formül süt alan bebeklere göre tamamlayıcı beslenmeye daha geç başladığı saptandı. Tamamlayıcı beslenmeye 6.aydan sonra geçen bebeklerin daha kilolu olduğu tespit edildi. Tamamlayıcı beslenme öncesi beslenme şekli ile bebeklerin vücut ağırlığı z skoru, boy z skoru ve beden kitle indeksi z skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı. Ancak sadece formül süt ile beslenen bebeklerin baş çevresi z skoru anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Tamamlayıcı beslenme eğitimi alma durumu ile bebeklerin büyüme ölçütleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Ancak tamamlayıcı beslenme eğitimi alan bebeklerin, almayanlara göre istatistiki olarak anlamlı derecede erken pütürlü gıdalara geçtiği saptandı. Besin alt gruplarından; süt ürünleri, yumurta, meyve, sebze, et ürünleri, baklagil ve tahıl ürünleri başlama zamanı ve tüketim sıklığı ile bebeklerin vücut ağırlığı z skoru, boy z skoru, baş çevresi z skoru, beden kitle indeksi z skoru ve Denver II Gelişimsel Tarama Testi arasındaki ilişki incelendi. Besin alt gruplarının başlama zamanı ile büyüme ölçütleri arasından anlamlı ilişki tespit edilmedi. Süt ürünleri, meyve, sebze ve baklagil tüketim sıklığı ile büyüme ölçütleri arasından anlamlı ilişki tespit edilmedi. Yumurta tüketim sıklığı ile bebeklerin baş çevresi z skoru arasında istatistiki olarak fark tespit edilmiştir. Daha sık yumurta tüketen bebeklerin baş çevresi anlamlı derecede daha geniş saptandı. Et ürünleri tüketim sıklığı ile bebeklerin boyları arasında istatistiki olarak fark tespit edildi. Haftada 3-5 gün et tüketen bebeklerin boyları haftada 1-2 gün et tüketen bebeklere göre anlamlı olarak daha uzun saptandı. Tahıl tüketim sıklığı ile bebeklerin baş çevresi arasında istatistiki olarak fark tespit edilmiş olup haftada 3-5 gün tahıl tüketen bebeklerin baş çevresi z skoru, haftada 1-2 gün tahıl ile beslenen bebeklere göre daha büyük bulundu. Diğer besin alt gruplarının başlanma zamanı ve tüketim sıklığı DGTT sonucunu etkilemezken baklagil tüketimine 9.aydan önce başlayan bebeklerin DGTT sonucunun anormal olma ihtimali 9.aydan sonra başlayanlara göre daha yüksek saptanmıştır.