4-6 yaş çocuğu olan ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı ve antibiyotik algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi: Eyüpsultan'da bir aile sağlığı merkezi örneği

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EZGİ SANCAROĞLU YAVUZER

Danışman: Güzin ZEREN ÖZTÜRK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırma, 4–6 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile antibiyotik kullanımına ilişkin algıları arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tasarımdaki araştırma, İstanbul Eyüpsultan Göktürk Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 4–6 yaş arası çocuğu olan 297 ebeveyn ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) ve Anne-Baba Antibiyotik Algıları Ölçeği (ABANA) kullanılmış; veriler çevrimiçi ve yüz yüze anket yoluyla toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26.0 programında tanımlayıcı istatistikler, korelasyon analizleri, t-testi, ANOVA ve post-hoc testlerle değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların TSOY indeks puanı 33,63±8,60 olarak hesaplanmıştır. HLS-EU sınıflamasına göre "yeterli" düzeydedir. Ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı ile antibiyotik algısı arasında pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0.328; p<0.001). Eğitim düzeyi, gelir durumu arttıkça hem TSOY hem de ABANA puanlarının yükseldiği görülmüştür. Sağlık çalışanlarının antibiyotik algı ve sağlık okuryazarlığı puanları diğer gruplara göre daha yüksektir. TSOY-HK/SG "Bilgiyi kullanma" becerisi, TSOY alt boyutları arasında en düşük puanlanan alan olmuştur. ABANA ölçeğinde "Bilgi arama" puanı en düşük puanı almıştır. Ayrıca, çocuğu hastalandığında evde bakım sağlayabilecek birinin varlığı, antibiyotik algısı puanını yükselten ve acil servis başvurusunu düşüren bir faktör olarak öne çıkmıştır. Sonuç: Ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı antibiyotik algısı ile orta düzeyde ilişkilidir. Sağlık okuryazarlığı müdahaleleri düşük gelir grubu ve düşük eğitim seviyesi gruplarına hedeflenerek gerçekleştirilmelidir.