Kolonoskopi sedasyonunda propofole ketamin veya fentanil ilavesi: Retrospektif bir karşılaştırma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE ULUSLARARASI TIP FAKÜLTESİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUNUS EMRE ÖLMEZ
Danışman: Sinan UZMAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Kolonoskopi kolorektal hastalıkları tanı ve tedavisinde büyük önem arz etmektedir. Uygun bir sedasyon sağlanması işlemin başarısını, hastanın güvenliğini ve konforunu artırmaktadır. Amaç: Kolonoskopi girişimlerinde propofol sedasyonuna ketamin veya fentanil ilavesinin yan etkileri, sedasyon özellikleri ile hasta ve endoskopist memnuniyeti üzerine etkilerini karşılaştırmayı amaçladık. Tasarım: Retrospektif karşılaştırma. Yöntem: Çalışma; Sultangazi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu onayı alındıktan sonra Sultangazi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Mart 2022 -Aralık 2022 tarihleri arasında endoskopi ünitesinde kolonoskopi uygulanan hastalar üzerinde gerçekleştirildi. Hasta verileri bilgisayar temelli hastane kayıt sistemi ve hasta dosyalarından elde edilerek retrospektif olarak gerçekleştirildi. Sedasyonda kullanılan ilaçlara ve uygulanan sedasyon protokolüne göre hastalar propofol 1 mg/kg ve ketamin 0.5 mg/kg (grup PK) ve propofol 1 mg/kg ve fentanil 1 µg/kg (grup PF) olarak iki gruba ayrıldı. Endoskopi ünitesinde tüm hastalara sedasyon protokolünden bağımsız olarak şunları içeren standart rutin monitörizasyon uygulanmaktadır: Noninvaziv kan basıncı (NIKB), elektrokardiyografi (EKG), periferik oksijen satürasyonu (SpO2), bispektral indeks sokoru (BIS). Veri toplanması ve veri kaydı; Hasta özellikleri,yaş, ağırlık, boy, vücut kitle indeksi (VKİ), Amerikan Anestezistler Derneği (ASA) sınıfı, yandaş hastalıklar, propofol tüketimi ve prosedür ile ilişkili süreler endoskopi süresi, spontan göz açma süresi, derlenme zamanı kaydedildi. NIKB, kalp hızı (KH) ve periferik oksijen satürasyonu (SpO2) verileriyle kardiyorespiratuar yan etkiler değerlendirildi. Apne: 30 sn den uzun süren solunum durması, hipoksemi: ek oksijene rağmen SpO2 < 95%, hipotansiyon: Ortalama arter basıncında (OAB) % 20'den fazla düşüş veya sistolik kan basıncı < 90 mmHg, bradikardi: KH < 60/dak, aritmi ve ST değişiklikleri. Ayrıca endoskopi sırasında hastada hareket varlığı, işlem sonrası bulantı/kusma varlığı da incelendi. Girişim sonrası değerlendirme: Standart olarak sedasyon sonrası hastanın uyanıklık durumu modifiye Aldrete skoru ve taburculuk öncesi hastanın sedasyondan duyduğu memnuniyet (4 ölçekli skala ile; 1=kötü, 2=yetersiz, 3=iyi, 4=mükemmel), işlem öncesi ve sonrasındaki ağrı düzeyini, girişim sırasında duyduğu rahatsızlık incelendi. (100 mm ölçekli visüel analog skala ile). Ayrıca endoskopist memnuniyeti de 4 ölçekli skala ile değerlendirildi. Bu değişkenlere ait veriler de hasta dosyalarından kaydedildi. Bulgular: Çalışmamızda her iki grubun sedasyon bakımından etkili olduğu, propofol+fentanil grubunda daha sık apne (p<0.001), bradikardi (p=0.001), hipotansiyon (p=0.001), hipoksi (p<0.001), işlem sonrası bulantı-kusma varlığı (p=0.027) saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda her iki grubun sedasyon bakımından etkili olduğu, propofol+fentanil grubunda daha sık kardiyorespiratuar yan etki görüldüğü bulunmuştur. Propofol+ketamin grubunda daha iyi bir hemodinamik stabilite sağlandığı, daha erken derlenme ve spontan göz açma sağlandığı bulunmuştur.