Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18-45 yaş arası kadınlarda human papillomavirüsü (HPV) ve aşısı hakkında bilgi, farkındalık ve endişenin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FARUK HAKBİLEN
Danışman: Berrin TELATAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET ''Aile Sağlığı Merkezine Başvuran 18-45 Yaş arası Kadınlarda Human Papillomavirüsü (HPV) ve Aşısı Hakkında Bilgi, Farkındalık ve Endişenin Değerlendirilmesi'' Amaç: Bu çalışmanın amacı, Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18-45 yaş arası kadınların human papillomavirüsü (HPV) ve aşısı hakkındaki bilgi, farkındalık ve endişe düzeylerini belirleyerek bu faktörlerin sosyodemografik özelliklerle ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, bir aile sağlığı merkezine başvuran 18-45 yaş aralığındaki 351 gönüllü kadın ile yürütülmüştür. Veriler, katılımcılarla yüz yüze görüşülerek üç bölümden oluşan bir veri toplama formuyla elde edilmiştir. Formun içeriği; sosyodemografik özellikler, sağlık durumu ve HPV genel bilgilerini içeren yapılandırılmış anketin yanı sıra HPV Farkındalık ve Endişe Düzeyi Ölçeği (HPV-FEÖ) ile Aşılama ve HPV Bilgisi Ölçeği'nden oluşmaktadır. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra bağımsız gruplar arası karşılaştırmalı testler, korelasyon ve doğrusal regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya dahil edilen 351 katılımcının %64,1'i 30 yaş ve üzerinde, %73,8'i evli ve %33,9'u üniversite mezunudur. Katılımcıların %56,1'i HPV hakkında bilgi sahibi olduğunu belirtirken, HPV aşısı hakkındaki bilgi düzeyi %34,2 ile daha sınırlı saptanmıştır. HPV aşısı yaptırma oranı katılımcılarda %1,4, çocuklarında ise %1,6 olarak saptanmıştır. Üniversite mezunlarının her iki ölçek skorları diğer gruplara göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Korelasyon analizlerinde; farkındalık düzeyi ile HPV enfeksiyonu hakkında genel bilgi ve 'Aşılama ve HPV Bilgisi Ölçeği' skorları arasında pozitif yönde güçlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Ölçeklerin HPV enfeksiyonu hakkında genel bilgi ve farkındalık alt boyutlarının skorları arttıkça endişe skorlarının anlamlı şekilde arttığı saptanmıştır. Ayrıca dışlanma endişesi arttıkça aşılanmaya yönelik tutumun da anlamlı şekilde arttığı belirlenmiştir. Sonuç: Çalışma sonucunda, katılımcıların HPV ve aşısı hakkında sınırlı bilgiye sahip oldukları saptanmıştır. Katılımcıların HPV bilgi düzeyinin; aşıya yönelik tutum, farkındalık ve dışlanma endişesi üzerinde temel belirleyici olduğu doğrulanmıştır. HPV aşısına yönelik tutumun şekillenmesinde bilgi düzeyi, hastalığa bağlı sosyal damgalanma korkusu ve psikolojik endişelerin (sağlık ve dışlanma endişesi gibi) daha baskın belirleyiciler olduğu sonucuna varılmıştır. HPV farkındalığının orta-üst düzeyde olmasına karşın, bu durumun fiili aşılama oranlarına yansımamış olması, teorik bilginin pratik tutuma dönüşmesi için ek müdahalelere ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Düşük aşılama oranlarının temelinde bilgi eksikliği ve aşının ulusal takvimde yer almaması gibi faktörlerin yattığı sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Papillomavirüs ailesi, Papillomavirüs Aşıları, Farkındalık, Anksiyete, Bilgi