İstanbul'da üçüncü basamak bir eğitim ve araştırma hastanesi acil servisine başvuran kuduz riskli temas vakalarının değerlendirilmesi: 2 yıllık inceleme
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSEYİN AYCAN ÖZSEMERCİ
Danışman: Özgür SÖĞÜT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kuduz insanlık tarihinin başlangıcından bu yana önemini koruyan zoonotik, nörotrop ve viral kaynaklı bir hastalıktır. İlk yazılı kaynaklardan bugüne mortalitesinin yüksekliği ve etkin tedavi yolları insanlık için hep önemli bir konu olmuştur. 19. yüzyılda Pasteur tarafından aşısı bulunduğundan beri insanlık kuduz ile etkin bir şekilde mücadele imkanı bulmuştur. Teknolojik gelişmelere rağmen virüs santral sinir sistemine ulaştıktan sonra etkin bir tedavisi yoktur. Bu nedenle çalışmamızda, kuduz riskli temas nedeniyle acil servise başvuran vakaların demografik özelliklerinin incelenerek, bulaş yollarını azaltılması ve yara yeri temizliği, aşı ve immunglobulinin uygulamalarını içeren profilaksinin uygun şekilde yapılıp yapılmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem Retrospektif, kesitsel, gözlemsel ve tek merkezli olarak planlanan bu çalışmaya hastanemiz Acil Tıp Kliniği'ne 01 Eylül 2019 ile 31 Ağustos 2021 tarihleri arasında, 2 yıllık bir dönemde acil servise başvuran kuduz riskli temas vakaları dahil edildi. Çalışmaya, HBYS üzerinden tıbbi bilgilerine ulaşılabilen Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı 18 yaş ve üstü ile 18 yaş altı tüm hastalar alındı. Bu vakaların yaş, cinsiyet gibi demografik bilgileri, temas eden hayvanın türü, sahiplilik durumu ve aşılama durumu önceden hazırlanan vaka veri formlarına kaydedildi. Bulgular Çalışmaya 1,481 kadın(%39,6) ve 2,257 erkek(%60,4) olmak üzere toplam 3,738 vaka dahil edildi. Çalışmamızda en fazla vaka sayısı 858 vaka(%23,0) ile 10-19 yaş aralığında idi. En az vaka sayısı ise 84 vaka(%2,2) ile 65 yaş üstü idi. Yaş gruplarına göre 45-64 yaş aralığında ve 65 yaş üstü vaka oranı istatistiksel olarak anlamlı düşük saptandı (p<0,001). Kuduz riskli temas vakaları başvurdukları mevsime göre incelendiğinde 3,738 vakanın 1,164'ü(%31,1) yaz mevsiminde, 1,013'ü(%27,1) sonbaharda, 789'u(%21,1) kış mevsiminde ve 772'si(%20,7) ilkbaharda başvurmuş idi. Vakalar temas edilen hayvanın cinsine göre incelendiğinde; 2,064'ü(%55,2) kedi ile, 1,656'sı(%44,3) köpek ile, 13'ü(%0,3) yabani hayvan(kurt, tilki, çakal) ile, 5'i ise (%0,1) diğer hayvanlar(sığır, at, eşek) ile temas sonrası başvurmuş idi. Vakaların 3,089'u(%82,6) sahipsiz, 649'u(%17,4) sahipli hayvan ile temas sonrası başvurduğu tespit edildi. Kuduz riskli temas vakalarının mevsim, hayvanın cinsi ve hayvanın sahiplilik durumuna göre karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (bütün karşılaştırmalar için p<0,001). Aşılama durumuna göre değerlendirildiğinde; 81'i(%2,17) profilaksi önerilmeyen, 2,420'si(%64,74) dört doz aşılanan, 1,097'si(%29,35) üç doz aşılanan ve 140'ı(%3,75) iki doz aşılanan grupta idi. Temas profilaksisi uygulanan vakalarda üç doz ve dört doz aşılama oranı istatistiksel olarak anlamlı yüksek saptandı(p<0,001). Sonuç Çalışmada elde ettiğimiz veriler doğrultusunda, hastanemiz acil servisine başvuran kuduz riskli temas vakalarının büyük çoğunluğunu çocuk ve genç erişkin 10-19 yaş grubu oluşturmuştur. Vakaların büyük çoğunluğu kuduz riski taşımayan temas olup; kuduz riskli temas vakalarına ise güncel kuduz rehberinde önerilen 3 ya da 4 doz aşılama ile etkin profilaksinin yapıldığı sonucuna varılmıştır. Ek olarak vakaların sıklıkla yaz ve sonbahar mevsiminde sahipsiz sokak hayvanları tarafından temas sonrası başvurduğu söylenebilir. Bu yüzden, kuduz riskli temas vakalarının azaltılması için yerel yönetimler tarafından sahipsiz sokak hayvanlarını kayıt altına alarak temas öncesi hayvanların aşılanması ve barınak ihtiyaçlarını temin edilmesi önem arz etmektedir. Anahtar kelimeler Kuduz riskli temas, hayvan ısırıkları, profilaksi, halk sağlığı.