Ebeveynlerin meningokok aşıları hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NUR BANU AVCI
Danışman: Murat ALTUNTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Meningokok enfeksiyonları klinik olarak asemptomatik taşıyıcılıktan, gizli bakteremiye; sepsisten, hızla ilerleyen ve doku kaybı ile karakterize olan meningokoksemiye kadar giden geniş bir spektruma sahiptir. Aşılama, hastayı, semptomların başlangıcından sonra müdahale için çok az zaman bırakan bu agresif hastalığa karşı korumanın en iyi yoludur. Meningokok enfeksiyonları ve aşıları hakkındaki farkındalığın, bilgi düzeyinin, tutum ve davranışların ebeveynlerin aşıları kabülünde önemli rol aldığı düşünüldüğünde bunları anlamak ve iyileştirici öneriler ortaya koymak bu tezin amacıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız İstanbul Bahçelievler 5 nolu Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran çocukların ebeveynlerine gönüllülük esas alınarak anket çalışması şeklinde yürütüldü. Çalışmamız kesitsel, tanımlayıcı ve gözlemsel bir anket çalışmasıdır. Ankette ebeveynlerin sosyo-demografik özellikleri, meningokok enfeksiyonları ve aşıları hakkındaki farkındalıkları, bilgileri ve aşıyı uygulama konusundaki tutum ve davranışları sorgulandı. Çalışmaya 829 ebeveyn gönüllü katıldı. Bulgular: Çalışmamıza 650'si (%78,4) anne ve 179'u (%21,6) baba olmak üzere 829 ebeveyn katıldı. Ebeveynlerin öğrenim durumu: Annelerin 18'inin (%2,2) okuma-yazması yok, 232'si (%28) ilkokul mezunu, 135'i (%16,3) ortaokul mezunu, 265'i (%32,0) lise mezunu, 164'ü (%19,8) üniversite mezunu ve 15'i (%1,8) yüksek lisans/doktora düzeyindedir. Babaların ise 17'si (%2,1) okuma yazma bilmiyor, 197'si (%23,8) ilkokul mezunu, 161'i (%19,4) ortaokul mezunu, 281'i (%33,9) lise mezunu, 154'ü (%18,6) üniversite mezunu ve 19'u ise (%2,3) yüksek lisans/doktora düzeyindedir. Ebeveynlerin 496'sı (%59,8) meningokok enfeksiyonlarının varlığı hakkında bilgi sahibiydi. 471'i (%56,8) meningokok aşılarının varlığı ile ilgili bilgi sahibidir. Ebeveynlerin 179'u (%21,6) çocuğuna meningokok aşısını yaptırmıştı. Meningokok aşıları hakkında bilgi sahiplerinin çocuğuna meningokok aşısını yaptırmama nedenleri sorgulandığında en sık Aile hekimim tarafından bilgilendirilmedim cevabını veren 203 ebeveyn (%31,2), ikinci sıklıkla Sağlık Bakanlığı aşı programında olmadığı için cevabı ile 173 ebeveyn (%26,6), üçüncü sıklıkla aşının Yan etkilerini bilmiyorum cevabı veren 155 ebeveyn (%23,8), ve dördüncü sıklıkta Çocuk doktorum tarafından bilgilendirilmedim cevabı veren 145 (%22,3) ebeveyn vardı. Çalışmamızda meningokok aşıları ve enfeksiyonları hakkında yapılan bilgilendirme sonrası çocuğuna meningokok aşıları yaptırmamış ebeveynlerin; yaptırmayı düşünür müsünüz? sorusuna 110'u (%13,3 ) Kesinlikle katılıyorum ve 251'i (%30,3) Katılıyorum yanıtını verdi. Kararsızım yanıtı veren 388 (%46,8), Katılmıyorum yanıtını veren 58 (%7) ve Kesinlikle katılmıyorum diyen 22 (%2,7) ebeveyne ise neden kabul etmedikleri soruldu, ebeveynlerin 223'ü (%47,6) yan etkileri olmasından korkuyorum, 79'u (%16,9) Sağlık Bakanlığı aşı programında olmadığı için, 76'sı (%16,2) ise Yan etkileri olmasından korkuyorum, yanıtını verdi. Sonuç: Ebeveynlerin meningokok hastalıkları ve aşıları hakkındaki bilgi düzeyi yetersizdir. Aşı bilgi, tutum ve davranışları yetersizliği sunucu aşı kabul oranları düşüktür. Bu nedenle Sağlık Bakanlığı tarafından özellikle medya ve sosyal ağlarda organize edilen aşı bilgilendirme kampanyaları düzenlenmeli, farkındalık düzeyi arttırılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Neisseria meningitidis, Ebeveyn, Davranış, Meningokok Aşıları, Meningokok enfeksiyonları.