Karbapeneme dirençli Klebsiella pneumoniae enfeksiyonlarında seftazidim-avibaktam direnci: Risk faktörleri ve mortalitenin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA YILDIRIM
Danışman: Günay TUNCER ERTEM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Dirençli Gram-negatif bakterilerle gelişen enfeksiyonlar, tüm dünyada önemli bir sağlık sorunu haline gelmiş olup, bu enfeksiyon etkenleri arasında karbapenem dirençli Klebsiella pneumoniae (CRKP) öne çıkmaktadır. CRKP'ye bağlı gelişen enfeksiyonların tedavisinde umut vaat eden antibiyotiklerden biri olan seftazidim-avibaktama (CAZ-AVI) karşı direnç oranlarının giderek arttığı bildirilmektedir. Çalışmanın amacı, CRKP enfeksiyonlarında CAZ-AVI direnci ile ilişkili risk faktörleri ve mortalitenin değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Anestezi ve Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesinde Ocak 2022- Aralık 2023 tarihleri arasında retrospektif, Ocak 2024- Haziran 2025 tarihleri arasında prospektif olarak yürütülmüştür. Çalışmaya, bu dönemde ilk kez CRKP üremesi saptanan hastalar dahil edilmiştir. CRKP izolatları CAZ-AVI duyarlılık durumuna göre dirençli ve duyarlı olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Hastalar; demografik özellikler, komorbiditeler, invaziv ve cerrahi girişim öyküsü, etken üreyene kadarki hastane ve YBÜ yatış süresi, toplam hastane ve YBÜ yatış süresi, son üç ay içindeki antibiyotik kullanım ve hastane yatış öyküsü açısından karşılaştırılarak CAZ-AVI direnci ile ilişkili risk faktörleri değerlendirilmiştir. CAZ-AVI direncinin mortalite üzerine etkisi araştırılmıştır. Ayrıca, hastalar aldıkları tedavi rejimlerine göre sınıflandırılmış ve mortalite oranları analiz edilmiştir. İstatistiksel değerlendirme SPSS 25.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Tüm analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi olarak p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Toplam 143 CRKP enfeksiyonu olan hasta çalışmaya dahil edilmiş olup, 61'inde (%42,7) CAZ-AVI direnci saptanmıştır. Direnç gelişimi açısından değerlendirilen değişkenlerden, prokalsitonin (p=0.025) dışında hiçbir faktörün CAZ- AVI direnci ile anlamlı ilişkisi görülmemiştir. CAZ-AVI dirençli grupta duyarlı gruba göre amikasin direnci daha fazla saptanmış olup bulgular istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.001). CAZ-AVI duyarlı ve dirençli CRKP izolatlarında 30 günlük genel mortalite oranının %53,8 olduğu ve CAZ-AVI direncinin mortalite 14 üzerinde bağımsız bir risk faktörü olmadığı belirlenmiştir. Cox regresyon analizine göre mortalite riskini; yaştaki her bir yıl artış %3 (p=0.001), Charlson komorbidite indeksindeki (CCI) her bir birimlik artış ise %10 (p=0.016) oranında artırmıştır. Laboratuvar parametrelerinden AST ve total bilirubin düzeylerindeki artış mortalite riskini artırırken (p=0.001), albümin ve GFR düzeylerindeki artış mortalite riskini azaltmıştır (p=0.007 ve p=0.003). CAZ-AVI duyarlı olgular aldıkları tedaviye göre dört alt grupta değerlendirilmiştir: tek CAZ-AVI, diğer tekli rejimler, kolistin içeren kombinasyonlar, diğer kombinasyonlar. Bu dört grup mortalite açısından kıyaslanmış ve sağkalım, diğer tekli rejimleri alan grupta diğer gruplara kıyasla anlamlı olarak azalmıştır (p<0.001). Benzer şekilde, CAZ-AVI dirençli olgularda da kolistin içeren ve diğer kombinasyonların birbirine üstünlüğü bulunmazken, tekli rejimde ilk iki tedaviye göre sağkalımın azaldığı saptanmıştır (p<0.001). Sonuç: Çalışmamızda CRKP izolatlarında CAZ-AVI direncinin yıllar içinde arttığı saptanmıştır. Direnç gelişimiyle olası risk faktörleri arasında anlamlı ilişki bulunmamış; ayrıca, CAZ-AVI direncinin mortalite açısından bağımsız bir risk faktörü olmadığı belirlenmiştir. Yaş, yüksek CCI skoru, AST ve total bilirubin artışı mortaliteyi artırırken; albumin ve GFR düzeylerindeki artışın mortaliteyi azalttığı görülmüştür. CAZ-AVI duyarlı grupta CAZ-AVI tedavisi üstün saptanmamış, CAZ- AVI dirençli ve duyarlı grupta tekli tedavi rejimi mortaliteyi artırmıştır. CRKP enfeksiyonlarının yönetimi güç olup, bu enfeksiyonların risk faktörlerinin bilinmesi, önleme ve etkin tedavi stratejilerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Anahtar kelimeler: CRKP, seftazidim-avibaktam, seftazidim-avibaktam direnci, risk faktörleri, karbapenem direnci, karbapeneme dirençli K. pneumoniae.