SPONDİLOARTROPATİ TANILI HASTALARDA N-ASETİL SİSTENİNİN KLİNİK PARAMETRELER ÜZERİNE ETKİLERİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAKUP SERCAN MUĞURTAY
Danışman: Sema BASAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Spondiloartropatiler (Spa) kronik inflamasyonla seyreden, aksiyel iskeletin tutulduğu, inflamatuvar bir hastalıktır. Osteoartrit ve romatoid artritte de spondiloartropati görülebilmektedir fakat klinikte seronegatif Spa'lar, Spa'larda esas grubu oluşturmaktadır. Spa'larda kronik inflamasyona sekonder tiyol gruplarının harcandığı bulunmuştur. N-asetilsistein (Nac ) tiyol gruplarının yenilenmesini sağlamaktadır. Literatürde Spa'lı hastalar üzerinde Nac etkisini inceleyen bir çalışmaya rastlanmamıştır. Çalışmamızın amacı Nac kullandıkları dönemde, Nac'ın klinik olarak Spa'lı hastalar üzerindeki etkilerini gözlemlemekti. Yöntem: Çalışmamızda 01.06.23-01.09.23 tarihleri arasında Ümraniye Eğitim Araştırma Hastamesi Romatoloji Kliniğine başvuran, en az bir aydır Nac kullanan, ASAS kriterlerine göre en az bir yıldır Spa tanısı mevcut ve hali hazırda Spa nedeniyle tedavi alan hastaların, Nac kullanımı öncesi ve sonrası klinik parametrelerini inceledik. Hastaların klinik durumlarını değerlendirirken Nac kullanmadıkları dönemdeki BASMİ, BASFİ, BASDAİ, Beck Depresyon Endeksi, ASQol, el-yer mesafesi, göğüs ekspansiyonu düzeyi değerleri ile hastalarda mevcut olan toplam semptom sayısı hesaplanmıştır. Bu değerler ile hastaların Nac kullandıktan sonraki değerleri karşılaştırılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza 21'i erkek, 8'i kadın 29 hasta dahil edilmiştir. Cinsiyetten bağımsız hastaların Nac kullanımı öncesi ve sonrası arasında ortalama semptom sayısında 1.74 adet, BASFİ puanında 0.5, BASDAİ puanında 1.48, ASQoL puanında 2.8, Beck Depresyon İndeksi puanında 3.3, göğüs ekspansiyonu düzeyinde 0.5 cm'lik iyileşme görülmüştür. Bu değişimlerin tamamı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur, El-parmak zemin, BASMİ puanlarında ise anlamlı değişim görülmemiştir. Kadın hastaların el-parmak zemin düzeyinde 2,8 cm'lik iyilişme olmasına rağmen kadın hasta sayısının az olması bu verinin kadın hasta özelinde değerlendirilememesine neden olmuştur. Nac kullanımı öncesi puanlar cinsiyete göre ayrıldığında kadın hastaların ortalama BASDAİ puanı erkek hastaların ortalama BASDAİ puanından 0.43, ortalama BASFİ puanından 0.63, ortalama ASQoL puanından 1.5, ortalama Beck Depresyon endeksi puanından 7.7 puan yüksek çıkmıştır. Bu parametrelerdeki artış artmış morbiditeyi göstermektedir. Nac kullanımı sonrası kadın hastaların ortalama BASDAİ puanı erkek hastaların ortalama BASDAİ puanından 0.61, ortalama ASQoL puanından 1, ortalama Beck Depresyon Endeksi puanından 4.3 puan, ortalama el-parmak zemin düzeyinden 2,8 cm, ortalama göğüs ekspansiyonu düzeyinden 0.4 cm daha fazla iyileşmiştir.Bu iyileşmeler istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.05) Nac kullanımı sonrası ortalama sempton sayılarında iki cinsiyet arasındaki iyileşme benzer bulundu. Sonuç: Çalışmaya dahil edilen tüm hastalar halihazırda Spa nedeniyle tedavi almaktayken Nac kullanmışlardı. Nac kullanımı sonrası hastaların BASDAİ , BASFİ ASQoL, Beck Depresyon İndeksi puanları, göğüs ekspansiyon düzeyi, semptom sayısında anlamlı olarak iyileşme görüldü. Kadın hastalarda Nac kullanımı sonrası BASMİ, BASFİ, ASQoL, Beck Depresyon indeksinden aldığı puanlar erkek hastaların aldığı puanlardan daha iyi düzeyde değişim gösterdiği görülmüştür. Nac'ın tedaviye yardımcı ajan olarak değerlendirilmesi bu veriler ışığında değerlendirilebilir. Anahtar kelimeler: Spondiloartropati, N-asetilsistein, Ankilozan Spondilit BASMİ, BASFİ, BASDAİ.