Metastatik olmayan prostat kanseri vakalarında uygulanan definitif radyoterapide prostat volümünün risk altındaki kritik organ dozları üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED EMİN GÜL
Danışman: Berna YILDIRIM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı lokalize prostat kanseri tanılı hastalarda küratif amaçlı yapılan ılımlı hipofraksiyone (M-HFRT-Moderately Hypofractionated Radiotherapy) ve stereotaktik vücut radyoterapisi (SBRT-Stereotactic Body Radiation Therapy) uygulamalarında prostat volümünün risk altındaki kritik organ dozları (OAR-Organ At Risk) üzerindeki etkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: 01 Ocak 2013-01 Haziran 2024 tarihleri arasında SBÜ Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Radyasyon Onkolojisi kliniğinde düşük ve orta riskli, evreleri T1-2N0M0 olan, prostat kanseri tanısıyla küratif amaçlı M-HFRT (67,5 Gray (Gy)/2,7 Gy/25 Fraksiyon (Fx)) ya da SBRT (36,25 Gy/ 5 Fx) uygulanarak en az 6 ay süre ile takip edilen 87 hastanın verileri çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalar retrospektif olarak taranmış ve dozimetrik verileri analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda toplam 87 prostat kanseri hastasının dozimetrik verileri incelenmiştir. M-HFRT grubunda 50 hasta, SBRT grubunda ise 37 hasta mevcuttur. Prostat volümü ve toplam PTV (Planning Target Volume) değerlerinin komşu OAR'ler üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. M-HFRT grubunda: Prostat hacmi 60 cc'nin üzerinde olan hastalarda rektum V65 Gy değerinin anlamlı şekilde daha düşük olduğu (p=0,042) ve toplam PTV değeri 138,4 cc'nin üzerinde olan hastalarda mesane V65 Gy değerinin istatistiksel olarak daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p=0,039). SBRT grubunda: (1) Rektum V29 Gy değeri, toplam PTV değeri 120 cc'nin üzerinde olan hastalar ile 120 cc ve altında olanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermemiştir ancak toplam PTV değeri 120 cc'nin üzerinde olan hastalarda, rektum V29 Gy değerinin %20'nin üzerinde olma sıklığı daha fazladır (p=0,014). (2) Toplam PTV değeri 120 cc'nin üzerinde olan hastalarda mesanenin V37 Gy ve V18,1 Gy dozlarını alan hacimleri, 120 cc ve altında olanlara göre istatistiksel olarak daha yüksektir (sırasıyla p=0,015 ve p=0,007). Mesane hacminin OAR dozları ile ilgili korelasyon bulguları: (1) M-HFRT grubunda mesane hacmi ile Mesane V40 Gy ve Mesane V65 Gy dozlarını alan mesane hacimleri arasında negatif bir korelasyon gözlemlendi (sırasıyla p<0,001 ve p=0,002). (2) SBRT hasta grubunda mesane hacmi ile mesanenin V18,1 Gy alan hacimleri arasında negatif korelasyon tespit edildi (p<0,001). (3) Her iki grupta da mesane hacmi ile incelenen rektum dozları arasında herhangi bir korelasyon saptanmadı. Sonuç: Bu sonuçlar M-HFRT grubu hastalarda prostat volümü arttıkça rektumun yüksek doz alan hacimlerinin azaldığını, toplam PTV değeri arttıkça mesanenin yüksek doz alan hacminin arttığını göstermektedir. SBRT hastalarında prostat volümüyle OAR dozları arasında bir ilişkinin olmadığı ancak toplam PTV değeri arttıkça mesane dozlarının arttığı saptanmıştır. Mesane hacmi arttıkça her iki hasta grubunda da mesanenin aldığı hacimsel dozlar azalmıştır. Ancak iki hasta grubunda da mesane volümünün rektum dozları üzerine etkisi tespit edilememiştir. Anahtar Kelimeler: Doz Volüm Parametreleri, Hipofraksiyone Radyoterapi, Prostat Kanseri, Stereotaktik Radyoterapi