Metabolik sendrom ve obstruktif uyku apne sendromu risk derecesinin, iskemik inme ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BARIŞ MALDAR
Danışman: Abidin ERDAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İnme, dünya toplumlarında ilk sıralarda yer alan mortalite nedeni olup toplumda ciddi özürlülük ve iş gücü kaybına neden olmaktadır. İnmeye neden olan risk faktörleri koruyucu hekimlik açısından önem taşımaktadır. İnme için risk faktörlerine sahip hastaların erken tanınması inmenin önlenmesinde büyük önem taşımaktadır. Araştırmamızın temel amacı metabolik sendrom (MetS) ile obstruktif uyku apne sendromunun (OUAS) iskemik inme ile ilişkisini ortaya koymak ve bunun yanında TOAST (Trial of Org 10172 in Acute Stroke) sınıflamasına göre iskemik inme alt tipleri, iskemik inmenin diğer risk faktörleri, iskemik inme lokalizasyonu ve nörolojik olarak klinik iyileşmedeki değişikliklerle, metabolik sendrom ve obstruktif apne sendromu ilişkisini değerlendirmektir. Hipertansiyon (HT), Diyabetes Mellitus (DM), yaş, cinsiyet, alkol, sigara kullanımı, hiperlipidemi gibi iyi bilinen risk faktörleri yanında son dönemde gittikçe artış gösteren metabolik sendrom ve OUAS'ın inme ile ilişkisini inceleyerek farkındalık yaratmak ve primer koruma açısından katkı sağlamayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız Ankara Bilkent Şehir Hastanesi nöroloji kliniği servisinde Haziran 2024 ile Aralık 2024 tarihleri arasında kohort çalışması olarak yapıldı. İskemik inme tanılı 18 yaş üstündeki bireylerden trombolitik ve/veya trombektomi tedavisi uygulanmamış hastalar çalışmaya dahil edildi. Gönüllülerin demografik verileri, iskemik inmenin TOAST (Trial of Org 10172 in Acute Stroke ) sınıflamasına göre etyolojik faktörü, ilaç kullanımları, nörolojik muayeneleri, metabolik sendrom varlığı veya yokluğu ile OUAS risk dereceleri kaydedildi. Elde edilen veriler Statistical Package for Social Sciences program version 23 (SPSS v23) programı ile analiz edildi. Anlamlılık düzeyi p<0,050 olarak alındı. Bulgular: Bu çalışmaya 209'u erkek (%59,7), 141'i kadın (%40,3) olmak üzere toplam 350 iskemik inme hastası dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 66,29±13,7 yıldı. En sık eşlik eden risk faktörleri hipertansiyon (%66,6), Tip 2 Diyabet (%39,4) ve sigara kullanımıdır (%52,6). %64,9 oranında Metabolik Sendrom (MetS) saptanmıştır. MetS; artmış beden kitle indeksi, bel ve boyun çevresi ölçümleri ve yüksek kan basıncı ile anlamlı ilişki gösterdi (p<0,001). Radyolojik olarak inme lokalizasyonu en çok lober (%57,7) ve subkortikal (%37,4) bölgelerde saptandı. Ön sistem etkilenmesi (%47,7) arka sistem etkilenmesinden (%37,7) daha yaygındı. TOAST sınıflamasına göre en sık küçük damar oklüzyonu (%26,9) izlendi. STOP-BANG anketine göre %44,6'sı yüksek OUAS (Obstrüktif Uyku Apne Sendromu) riski taşıyordu. OUAS riski yüksek olanlarda uyku kalitesi kötüleşmiş, gündüz uykululuk hali artmıştır. OUAS riski ile beden kitle indeksi, boyun çevresi ve hipertansiyon arasında anlamlı ilişki vardı (p<0,001). Metabolik sendromu olan hastalarda Hemoglobin A1c(HbA1c), trigliserid, bel çevresi ve kan basıncı değerleri anlamlı olarak daha yüksek bulundu yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL) düzeyleri ise düşüktü. Ancak MetS varlığı ve OUAS riski ile radyolojik lezyon lokalizasyonu ve inme şiddeti arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Klinik iyileşme açısından, MetS varlığı çıkış Ulusal Sağlık İnme Ölçeği(NIHSS) skorunu olumsuz etkilemiş (p=0,038) ancak Değiştirilmiş Rankin Ölçeği (mRS skoru) sonuçlarında belirgin bir farklılık saptanmamıştır. Sonuç: Bu çalışmada iskemik inme hastalarında demografik veriler, metabolik sendrom (MetS) varlığı, obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS) riski ve bunların klinik etkileri incelenmiştir. Hipertansiyon, Tip 2 diyabet, sigara kullanımı ve MetS en sık eşlik eden risk faktörleri olarak bulunmuştur. Katılımcıların %64,9'unda MetS saptanmış ve bu durum artmış vücut kitle indeksi, boyun çevresi ve kan basıncı ile anlamlı ilişki göstermiştir. OUAS riski STOP-BANG testine göre %44,6 oranında yüksek bulunmuş; artan OUAS riski ile uyku kalitesinde bozulma ve gündüz uykululuk düzeyinde artış tespit edilmiştir. MetS ve OUAS varlığı, radyolojik inme lokalizasyonları veya başlangıç inme şiddeti ile ilişkili bulunmamıştır. Yüksek OUAS riski olan hastalarda klinik değişkenlik fazladır ve uzun dönem takibin önemi vurgulanmıştır. Sonuç olarak, inme hastalarında metabolik ve uyku bozukluklarının erken tanı ve yönetimi, yaşam kalitesini artırmada kritik bir rol oynamaktadır. Anahtar kelimeler: İskemik İnme, Metabolik Sendrom, Obstruktif Uyku Apne Sendromu