Akut pulmoner embolide hastane içi mortaliteyi öngörmede PESİ, sPESİ ve PATHOS skorlarının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DAVUT DÜZBAK
Danışman: Mehmet OKUMUŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: 2019'da yayınlanan en son Pulmoner emboli kılavuzunda akut pulmoner emboli mortalite göstergesi olan PESİ skoru çok fazla parametre içerdiğinden kullanım kolaylığı sağlamak amacıyla sPESİ skoru alternatif olarak sunulmuştur. 2022 yılında yayınlanan bir çalışmada PATHOS skoru sPESİ skorundaki vital bulgulara ilave olarak trombosit ve yüksek duyarlılıklı troponin seviyelerini içermektedir ve skorun adı içerdiği parametrelerin baş harflerinden oluşmaktadır Bu sebeple daha akılda kalıcı ve acil serviste kullanıma daha uygun olduğu düşünülmektedir. Pulmoner embolide anormal platelet değerleri mortalite ile ilişkilidir. Akut pulmoner embolide sağ ventrikül fonksiyon bozukluğu artmış yüksek duyarlılıklı troponin seviyeleri ile ilişkili bulunmuştur. Bu sebeplerle ülkemizdeki Akut pulmoner emboli vakalarında hangi skorlamanın daha etkin ve kullanışlı olduğunu belirlemek gerekçesiyle bu çalışmayı yapmaya karar verdik. Gereç ve Yöntem: Retrospektif kesitsel olarak tasarlanan bu çalışmaya, 1 Ağustos 2021 ila 1 Ağustos 2024 tarihleri arasında Ankara Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Acil Servisine başvuran/ getirilen 18 yaş ve üzeri Akut Pulmoner Emboli tanılı hastalar dahil edilmiştir. Gelişinde Arrest olan hastalar, hamile olanlar hastalar, skorları hesaplamak için veri eksikliği olan hastalar, klinik ve ekokardiyografi bulgularıyla Akut Pulmoner Emboli tanısı alan lakin pulmoner BT anjiografisi olmayan hastalar çalışma dışı tutulmuştur. Araştırmada hasta demografik verileri, bilinç durumu, laboratuvar parametreleri, vital bulguları değerlendirilerek mortaliteyi öngörmek için skorlar (PESİ, sPESİ, PATHOS) hesaplanmıştır. Bulgular: Çalışmada 196 hastada istatistiksel araştırma yapıldı. Hastaların %59.7'si kadın, %40.3'ü erkek olup yaş median değeri 77'dir. Hastaların % 1.5'i acil serviste vefat etmiş, %68.9'u yoğun bakım ünitesine yatırılmış, %22.4'ü servise yatırılmış, %7.1'i acil servisten taburcu edilmiştir. Hasta komorbiditelerinden (dm, ht, kah, kronik akciğer hastalığı, kky, malignite) sadece malignite mortalite ile ilişkili bulunmuştur. İnotrop ilaç ve mekanik ventilasyon ihtiyacı mortalite ile ilişkili bulunmuş fakat trombolitik tedavi ihtiyacı ile mortalite arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Skorlama sistemlerinin mortaliteyi ön görmedeki performansı Delong testi ile karşılaştırılmış ve anlamlı fark saptanmıştır(p< 0.001). PESİ skorunun performansı hem sPESİ skoruna hem de PATHOS skoruna göre daha üstün saptanmıştır. Ancak sPESİ skoru ile PATHOS skoru arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmamıştır Sonuç: Acil serviste akut pulmoner emboli hastalarında PESİ skoru 30 günlük mortaliteyi öngörmede sPESİ ve PATHOS skoruna kıyasla daha üstün bulunmuştur. Lakin sPESİ ve PATHOS skorları, mortalite açısından AUC olarak anlamlı bir fark bulunamadığından bu iki skor birbiriyle kıyaslanamamaktadır Anahtar kelimeler: Pulmoner Emboli, Acil Servis, Mortalite, PESİ, sPESİ, PATHOS