80 yaş üzeri bireylerde dehidratasyon ile ilişkili olabilecek sağlık sorunları: İnkontinans, immobilite, instabilite, iatrojenez ve bozulmuş bilişsel fonksiyonlar
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER BEYAZOĞLU
Danışman: Hakan DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, 80 yaş ve üzeri bireylerde dehidratasyon ile ilişkili olabilecek sağlık sorunlarını incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya 80 yaş ve üzeri toplam 240 birey dâhil edilmiştir. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı desen kullanılmıştır. Katılımcılar Olgu Rapor Formu, Dehidratasyon Tarama Ölçeği (DTAÖ), İtaki Düşme Riski Ölçeği (İTAKİ), Mini Mental Durum Testi (SMMT), Üriner İnkontinans Yaşam Kalite Ölçeği (I-QOL), Kalk Yürü Testi (KYT) ve Otur Kalk Testi (OKT) ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 83,92±3,93, VKİ ortalaması ise 26,96±4,17'dir. Araştırmada kadın cinsiyet oranı %60,4 olup %92,3'ünün ilaç kullanımı olduğu bulundu. Katılımcıların %60,8'inde düşme riski olduğu, serum osmolarite ortalamalarının 291,83±5,29 olduğu bulundu. Araştırmada değerlendirilen vakarın %28,3'ünde osmolariteye göre dehidratasyon olduğu (≥295) bulundu. KYT, OKT ve İDRÖ göre düşme riski yüksek olan ve fiziksel performansı düşük olan vakaların olmayanlara göre DTÖ ve Osmolarite ortalamalarının anlamlı derecede daha düşük olduğu (p<0,05) bulundu. DTÖ puanları ile I-QOL (r=-0,334, p<0,001), SMMT (r=-0,297, p<0,002), KYT (r=0,294, p<0,001), OKT (r=0,295, p<0,001) ve İDRÖ (r=0,237, p<0,001) arasında anlamlı korelasyonlarolduğu belirlendi. Araştırmada vakaların osmolarite değerleri ile KYT (r=0,238, p<0,001), OKT (r=0,247, p<0,001), İDRÖ (r=0,312, p<0,001) puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı seviyede pozitif korelasyon olduğu bulundu. Bunlara ek olarak vakaların osmolarite değerleri ile I-QOL (r=-0,469, p<0,001), SMMT (r=-0,338, p<0,001) puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı seviyede negatif korelasyon olduğu bulundu. Çok değişkenli regresyon analizine göre I-QOL puanlarını açıklamada osmolarite (p<0,001), İDRÖ (p<0,001) ve SMMT (p<0,001) puanlarının etkili değişkenler olduğu bulundu. Buna ek olarak osmolarite ve DTÖ puanlarını yordamada ise sadece yaş ve SMMT puanlarının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede (p<0,05) etkili faktörler olduğu değerlendirildi. Sonuç:80 yaş üzeri bireylerde dehidratasyon, bilişsel işlevlerde gerileme, yaşam kalitesinde düşüş, fiziksel yetersizlik, instabilite ve inkontinansla anlamlı şekilde ilişkilidir. Bu nedenle bu yaş grubunda düzenli hidrasyon izlemi, bilişsel ve fiziksel işlevlerin değerlendirilmesi ve önleyici sağlık politikaları büyük önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: İleri yaş, dehidratasyon, bilişsel bozukluk, fiziksel kısıtlılık, inkontinans, instabilite, yaşlı sağlığı