Diz osteoartritli hastalarda geniküler sinirlerin lokal anestezik veya %5 dekstroz ile bloklarının diz ağrısı ve fonksiyonellik üzerine etkilerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEGÜL BERNA ERKANLIOĞLU
Danışman: Tülay TEKDEMİR TİFTİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma ile non-farmakolojik veya oral/topikal farmakolojik tedavi seçeneklerine yanıt vermeyen, cerrahiye uygun olmayan veya cerrahi tedavi istemeyen kronik ağrısı olan diz osteoartritli hastalarda bupivakain veya %5 dekstroz ile yapılan geniküler sinir bloğunun (GSB) ağrı ve diz fonksiyonları ile günlük hayat kalitesine etkisi ve bu farmakolojik ajanların birbirine üstünlüğünün olup olmadığı araştırılmak hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon polikliniklerine Aralık 2023- Ağustos 2024 tarihleri arasında başvuran diz osteoartrit tanılı ve geniküler sinir bloğu uygulanmış hastalar retrospektif olarak bilgisayar veri sisteminden ve hasta dosyalarından tarandı. Buna göre değerlendirilen 121 hastanın 74'ü çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılamaktaydı. 74 hastanın çalışmaya alınması planlandı. Ancak 1. ve/veya 3.ay kontrollerine gelmediği tespit edilen, 1.ve/veya 3.ay değerlendirme bulguları dosyalarında olmayan 13 hasta çalışma dışında tutuldu. Çalışmaya alınan 61 hastanın 31'ine bupivakain ile, 30'una %5 dekstroz ile GSB yapıldığı kaydedildi. Bu protokollerin uygulandığı tüm hastalara kuadriseps kasına yönelik güçlendirme ev egzersiz programı verildiği belirlendi. Bilgisayar veri sisteminden ve hasta dosyalarından tedavi öncesi, tedavi sonrası 1. ve 3. aylardaki demografik verileri, vizüel analog skala (VAS), 5 kez otur kalk testi (5KOKT), Western Ontario ve McMaster Üniversiteleri Osteoartrit Endeksi (WOMAC), Kısa Form-12 versiyon 2 (SF-12 V2) ve Lysholm diz skoru değerleri retrospektif şekilde taranarak kaydedildi. Bulgular: Bupivakain uygulanan grup (n=31) ve %5 dekstroz uygulanan grup (n= 30) arasında tedavi öncesi demografik özellikler ve klinik bulgular arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p <0.05). Her iki grupta da tedavi öncesi değerleri ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde tedavi sonrası 1. ve 3. aylardaki VAS skorlarında azalma, 5KOKT sürelerinde kısalma, WOMAC total ve alt ölçek değerlerinde azalma, Lysholm diz skorunda ve SF-12 V2 değerlerinde artış gözlendi. Bu iki grup arasında VAS, 5KOKT, WOMAC, Lysholm diz skoru değerleri arasında tedavi sonrası 1.ayda istatistiksel olarak anlamlı fark gözlenmedi. Bupivakain ile GSB yapılan hasta grubunun tedavi sonrası 3. ay WOMAC ağrı ve fiziksel fonksiyon alt ölçekleri ile WOMAC total skordaki iyileşme, Lysholm diz skorunda artış ve 5KOKT süresindeki azalma, %5 dekstroz ile GSB yapılan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı bulundu. SF-12 V2 değerleri tedavi sonrası 1.ve 3. aylarda her iki grup için de tedavi öncesi değerlere göre anlamlı derecede artış gösterirken, tedavi sonrası 1. ve 3. aylarda gruplar arası istatistiksel olarak fark saptanmadı. Ayrıca tedavi öncesi ve tedavi sonrası 1. ve 3. aylardaki VAS değerleri ile Lysholm diz skoru, VAS değerleri ile WOMAC değerleri, Lysholm diz skoru ile WOMAC değerleri arasında anlamlı korelasyon tespit edildi. Her iki grupta da GSB enjeksiyonları sonrası herhangi bir yan etki gözlenmedi. Sonuç: Bu çalışma ile her iki farmakolojik ajan ile yapılan GSB'nin, kronik ağrısı olan diz osteoartritli hastalarda ağrı şiddetinde azalma, fiziksel ve sosyal fonksiyonlarda artış ve günlük hayat kalitesinde iyileşme sağladığı ve bu etkilerin 3 aya kadar etkili olabileceği sonucuna varıldı. Ek olarak bupivakain ile yapılan GSB' nin diz ağrısı ve fonksiyonel durum üzerinde %5 dekstroz ile yapılan GSB'ye göre tedavi sonrası 3. ayda daha etkili olduğu gösterildi. Anahtar Kelimeler: diz osteoartriti, geniküler sinir bloğu, lokal anestezik, %5 dekstroz