Anti-tüberküloz ilaç kullanan çocukların hepatotoksisite açısından değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEGÜM YÜKSEL BAYRAK
Danışman: Nevin HATİPOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Pediatrik tüberküloz yüksek bulaş oranı, zayıf tanı yöntemleri ve tüberkülozu taklit eden çeşitli solunum yolu hastalıkları nedeniyle çocuklarda kayda değer bir mortalite ve morbiditeye sebep olmaktadır. Uygun bir şekilde tedavi edilmesi önemlidir. Tüberküloz tedavisinin neden olduğu karaciğer hasarı, çocuklarda yetişkinlere kıyasla yeterince incelenmemiştir. Ancak, çoğu anti-tüberküloz (Anti-TB) ilacın hepatotoksisiteye neden olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada çocuklarda Anti-TB ilaç kullanımının karaciğer fonksiyon testleri (KCFT) üzerine etkisini ve tedavi sonlandırılmasını gerektirecek hepatotoksisiteye neden olup olmayacağını değerlendirmek amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza, 01.01.2013-01.03.2024 tarihleri arasındaki; Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Polikliniği ve/veya Çocuk Servisinde takip edilen ve 1 ay-18 yaş aralığında olan, tüberküloz tanısı konulup tüberküloz ilaç tedavisi başlanan ve KCFT'si bozulan hastalar dahil edildi. Hastaların klinik bilgileri, demografik verileri, laboratuvar değerleri ve hepatotoksik yan etkileri retrospektif olarak araştırıldı. Bulgular: Çalışmaya 52 hasta dahil edildi. Hastaların çoğunluğu (%61,5)'i erkekti. Çalışmamızda sayıca en fazla olan grup 5-10 yaş grubuydu. Hastaların çoğunda klinik semptomlar ve fizik muayene bulgusu yoktu. Hastaların hepatotoksisite durumuna göre demografik özellikleri değerlendirildiğinde cinsiyet, yaş, yaş grupları, tüberküloz yeri ve uyruk açısından anlamlı bir farklılık bulunmadı (p>0,05). Karaciğer fonksiyon testleri bozulan hastaların çoğunda hepatotoksisite geliştiği saptandı. Hepatotoksisite gelişen hastaların tümünde tüberküloz tedavisi kesildi. Tüberküloz tedavisi kesilen hastaların tümünde tekrar tedaviye başlandı. Tedaviye tekrar başlanan ortanca süre 7 gündü. KCFT'nin en sık tedavinin ilk 1 ayı içinde bozulduğu saptandı. Koagülasyon bozukluğu olan hastalarda ALT, GGT ve total bilirübinin oransal olarak daha yüksek olduğu saptandı. Sonuç: Anti-tüberküloz tedavi kullanan tüberküloz tanılı çocuk hastalarda, tedavi kesilmesini gerektirecek hepatotoksisite riski vardır. Yan etkiler klinik ve radyolojik bulgu vermeyebilir. Morbidite, mortalite ve tedavi başarısızlığının önüne geçmek için hastalar hepatotoksisite gelişimi açısından düzenli izlenmelidir. Anahtar Kelimeler: Anti-tüberküloz, hepatotoksik, izoniyazid, pirazinamid, rifampisin