MCP-1 febril nötropenide tanısal ve prognostik bir biyomarker mı?
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE HİLAL DOĞAN
Danışman: Seda YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Hematolojik malignitesi olan hastalarda febril nötropeninin (FN) erken tanınması ve olası enfeksiyöz etkenlerin belirlenmesi, uygun tedavi ve takip planının oluşturulması FN'ye bağlı morbidite ve mortalitenin azaltılmasında kritik öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, hematolojik malignitesi bulunan erişkin hastalarda gelişen febril nötropeni ataklarında MCP-1 düzeylerinin mortalite ve klinik seyir üzerindeki prognostik değerini değerlendirmek ve MCP-1'in FN tanı sürecinde yardımcı bir biyobelirteç olarak kullanılıp kullanılamayacağı araştırmaktır. Metod: Bu prospektif gözlemsel çalışma, Konya Şehir Hastanesi Hematoloji Kliniği ve Kemik İliği Transplantasyon Ünitesinde hematolojik malignite tanısıyla izlenen ve febril nötropeni gelişen erişkin hastalarda MCP-1 düzeylerinin değerlendirilmesi amacıyla yürütüldü. Çalışmaya, 18 yaş ve üzeri, febril nötropeni tanısı alan toplam 30 hematolojik malignite tanılı hasta dahil edildi; karşılaştırma amacıyla 27 sağlıklı birey kontrol grubuna dahil edildi. Febril nötropenili hastalardan MCP-1 ölçümü için iki zaman noktasında kan örneği alındı; (0. saat ve 72. Saat). Kontrol grubundan ise 0.saatte bir kez kan alındı. Elde edilen biyokimyasal veriler uygun laboratuvar koşullarında analiz edildi; MCP-1 düzeylerinin klinik bulgular, laboratuvar parametreleri ve bir aylık mortalite ile ilişkisi değerlendirildi. Bulgular: Kontrol grubu 20 kadın (%74,1), 7 erkek (%25,9) FN grubu ise 13 kadın (%43,3), 17 erkek (%56,7) bulunmaktaydı (p=0.019). Gruplar arasında cinsiyet dağılımı açısından istatiksel anlamlı fark saptandı. Kontrol grubunun yaş ortalaması 31,33+-8,3 ortancası 29 (23-58) yıl iken FN grubunun yaş ortalaması 57,37+-17,73 ortancası 63,5 (19-82) yıl saptandı (p<0,001). MCP-1 düzeylerinin, FN grubunda 0. saatte ortanca değeri (2146,2) sağlıklı kontrol grubunda ortanca değeri (1010,6) olup iki grup arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı (p<0,001). FN grubunda CRP gibi inflamatuvar belirteçlerin de kontrol grubuna göre belirgin şekilde arttığı saptandı (p<0,001). Tedavi sürecinde 72. saatte MCP-1 düzeylerinin ortanca değeri (943,3) 0.saat MCP-1 düzeylerinin ortanca değeri (2146,2) olup anlamlı bir düşüş izlenmiştir (p=0,001). MCP-1 düzeyleri bazı klinik ve laboratuvar parametreleriyle korelasyon göstermiştir. MCP-1 0.saat değerleri sırasıyla kronik hastalık varlığı ve septik şok gelişimi ile istatistiksel olarak anlamlı ilişki gösterdi (sırasıyla p=0,031 ve p=0,046). Ayrıca, MCP-1 0.saat değerleri MASCC skoru, WBC, lenfosit, monosit, albümin düzeyleri ile istatiksel olarak anlamlı ilişki gösterdi (sırasıyla p=0,011, p=0,030, p=0,041, p=0,024, p=0,019). MCP-1 72.saat düzeyleri ile hastaların 3. gün sonundaki klinik iyileşme durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı (p = 0,008). Bir aylık mortaliteyi öngörme açısından MCP-1 düzeyleri değerlendirildiğinde, başvuru anındaki (0. saat) MCP-1 ölçümlerinin prognostik açıdan anlamlı olmadığı ancak 72. saatte ölçülen MCP-1 düzeylerinin mortalite ile istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gösterdiği saptandı (sırasıyla iki değer p=0,133 ve p=0,039). Sonuç: MCP-1'in FN'nin tanı ve yönetim sürecinde inflamatuvar aktiviteyi değerlendirmede, tedavi yanıtının izlenmesinde aynı zamanda kısa dönem mortaliteyi öngörmede yardımcı bir biyobelirteç olarak kullanılabileceğini göstermektedir. MCP-1'in klinik karar süreçlerinde yararlı bir tamamlayıcı belirteç olup olmadığının netleşmesi için daha geniş örneklemli ve takip süresi uzun çalışmalar gereklidir. Anahtar kelimeler: Febril nötropeni, MCP-1, Mortalite, Prognoz