Acil servise delici-kesici alet yaralanması nedeniyle başvuran olguların değerlendirilmesi: İki yıllık retrospektif analiz
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİS AKÇINAR
Danışman: Hüseyin ERGENÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, 2 yıllık bir dönemde acil servise başvuran delici-kesici alet yaralanması (DKAY)'lı vakaların demografik ve klinik özellikleri ile kan transfüzyonu yapılan ve yapılmayan hasta gruplarında travma skorlamalarından; Glasgow Koma Skalası (GKS), Revize Travma Skoru (RTS) ve şok indeksi belirteçlerinden; şok indeksi (Şİ), modifiye şok indeksi (MŞİ), yaşa göre şok indeksi (YŞİ) değerlerini karşılaştırarak analiz etmektir. Gereç ve Yöntem Retrospektif, kesitsel, gözlemsel ve tek merkezli olarak planlanan bu çalışmaya hastanemiz Acil Tıp Kliniği'ne 01 Ocak 2019 ile 31 Aralık 2021 tarihleri arasında, iki yıllık bir dönemde delici-kesici alet yaralanması nedeniyle başvuran pediyatrik (<18 yaş) ve yetişkin (≥18 yaş) vakalar dahil edildi. Bu vakaların yaş, cinsiyet, ırk gibi demografik bilgileri, yaralanma mekanizması, anotomik yaralanma bölgesi, travma skorlamaları (GKS ve RTS), operasyon ve transfüzyon durumları, yatış yapılan klinikler, hastanede kalış süresi, klinik sonlanım, yaralanmanın aylara ve gün içindeki saat dilimlerine göre dağılım durumu önceden hazırlanan vaka veri formlarına kaydedildi. Ek olarak her bir vaka için Şİ, MŞİ ve YŞİ hesaplandı. Sonrasında, kan transfüzyonu yapılmayan vakalar; grup I ve kan transfüzyonu yapılan vakalar; grup II olarak sınıflandırıldı. Vaka grupları arasında demografik özellikler, travma skorlama ve şok indeksi belirteçleri karşılaştırıldı. Bulgular Çalışmaya 288 (%93,5) erkek, 20 (%6,5) kadın olmak üzere DKAY'lı toplam 308 vaka dahil edidi. Vakaların yaş ortalaması 28,30 ± 11,90 (yaş aralığı; 3-80) yıl idi. Vakaların yaş gruplarına göre dağılımı incelendiğinde; 0-17 yaş aralığında 45 (%14,6), 18-64 yaş aralığında 260 (%84,4) ve 65 yaş ve üzerinde 3 (%1,0) vaka saptandı. Vakaların 230'u (%74,7) Türk vatandaşı, 79'u (%25,3) yabancı uyruklu idi. Yabancı uyruklu vakaların 39'u (%12,7) Suriye, 14'ü (%4,5) Pakistan, 6'sı (%1,9) Azerbaycan, 2'si (%0,6) Özbekistan, 2'si (%0,6) Türkmenistan, 1'i (%0,3) Rusya, 1'i (%0,3) Libya, 1'i (%0,3) Sierre Leone vatandaşı idi. Travma mekanizmasına göre incelendiğinde; 235 (%76,3) vakanın darp, 64 (%20,8) vakanın kaza, 9 (%2,9) vakanın ise özkıyım nedeniyle başvurduğu saptandı. Vakaların başvurdukları aylara göre dağılımı incelendiğinde; en fazla vaka sayısı Temmuz ve Ağustos aylarında (her ikisi için, n=38, %12,3), en az vaka sayısının ise Nisan ayında (n=12, %3,9) olduğu tespit edildi. Vakaların başvurdukları gün içindeki saat dilimlerine göre dağılımı incelendiğinde; en fazla vaka sayısı 18:01-24:00 saatleri arasında (n=153, %49,7), en az vaka sayısının ise 06:00-12:00 saatleri arasında (n=21, %6,8) başvurduğu saptandı. DKAY'lı vakalar yaralanma bölgelerine göre değerlendirildiğinde sıklık sırasına göre; alt extremite (n=120, %39), batın (n=102, %33,10), üst ekstremite (n=94, %30,50), toraks (n=72, %23,40) ve baş-boyun (n=43, %14,00) olarak dağılım gösterdi. Kan transfüzyonu yapılmayan vakalar ile (grup I, n=271) karşılaştırıldığında kan transfüzyonu yapılan vakalarda (grup II, n=23) ortalama GKS ve RTS değerleri anlamlı düşük saptandı (tüm karşılaştırmalar için p<0,001). Ek olarak, grup I'deki vakalarla karşılaştırıldığında grup II'deki vakalarda ortalama Şİ, MŞİ ve YŞİ değerleri anlamlı yüksek saptandı (tüm karşılaştırmalar için p<0,001). Sonuç DKAY nedeniyle hastanemiz acil servisine başvuran vakalarının büyük çoğunluğunu erkek ve genç erişkin 18-64 yaş grubu oluşturmuştur. En fazla yaralanmanın ekstremite bölgesinden olduğu ve yaralanma sonucu en sık yapılan işlemin primer sütürasyon olduğu gözlemlenmiştir. Ek olarak, DKAY'lı vakalarda ilk başvuruda ölçülen travma skorlamalarından GKS ve RTS ile şok indeksi belirteçlerinden Şİ, MŞİ ve YŞİ'nin kan transfüzyon ihtiyacını öngörmede yararlı bilgiler verebilir. Anahtar Kelimeler Delici-kesici alet yaralanması, kan transfüzyonu, şok indeksi, modifiye şok indeksi, travma skorlamaları