Yaşlı hastalarda sosyal dışlanma ve ilaç uyumunun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KERİM YETİŞ BAŞ
Danışman: Muhammet Cemal KIZILARSLANOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada yaşlı bireylerde sosyal dışlanma ile ilaç uyumu arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu iki kavram üzerinde etkili olan önemli unsurları belirlemek amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışma 01.06.2024 ve 31.10.2024 tarihleri arasında Konya Şehir Hastanesi Sağlık YAŞAM (Sağlıklı Yaş Alma Merkezi) Polikliniği ve Geriatri Polikliniği hastalarından çalışmaya katılmaya gönüllü olan 80 yaş ve üstü 214 bireyle yüz yüze görüşülerek yapıldı. Katılımcılara sosyodemografik anketin yanı sıra 22 soruluk Yaşlılarda Sosyal Dışlanma Ölçeği ve 6 soruluk Modifiye Morisky İlaç Uyum Ölçeği uygulandı. Veri girişi ve istatistiksel analiz SPSS (Statistical Packet for The Social Science) 26.0 paket programı kullanılarak yapıldı. Bulgular: Çalışmaya katılanların yaş ortancası 84 (80-98) yıl olarak bulundu. Yaşlı bireylerde sosyal dışlanma düzeyi arttıkça ilaç uyumunun azaldığı görüldü (r=-0,318 p 0,05). İlaç uyumu arkadaşı olmayanlarda, tam-yarı bağımlılarda, okuryazar olmayanlarda daha yüksek saptandı (p=0,022, p=0,002, p=0,003). İlaç uyumu birlikte yaşanılan kimseyle, ilaçlarını yardımlı-yardımsız almasıyla, cinsiyetle, yaşla ve düzenli kullandığı ilaç sayısıyla ilişkisiz olduğu saptandı (p>0,05). Çalışmada kullanılan ölçeklerden YSDÖ ile MİUÖ için yapılan analizlerde güvenirlilikleri (iç tutarlılıkları) yeterli bulundu. Sonuç: Yaşlı bireylerde sosyal dışlanma düzeyi arttıkça ilaç uyumu azalmaktadır. Hem sosyal dışlanma hem de ilaç uyumu bireyin sosyodemografik özelliklerinden etkilenen bir durumdur. Anahtar kelimeler: Yaşlılık, sosyal dışlanma, ilaç uyumu