İnme ilişkili üst ekstremite spastisitesi tedavisinde botulınum toksin uygulanan hastalarda; aerobik egzersiz tedavisinin uyku kalitesi, yaşam kalitesi ve fonksiyonel duruma etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE YENİ
Danışman: Meliha KASAPOĞLU AKSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada üst ekstremite spastisitesine yönelik botulinum toksin tedavisi almış olan inme hastalarında; aerobik egzersiz uygulamaları ile uyku kalitesi, yaşam kalitesi ve fonksiyonel durumu arttırmak ve konvansiyonel rehabilitasyona katkısını gözlemlemek amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışmaya SBÜ Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi FTR kliniğinde ayaktan ve yatarak rehabilitasyon alan kronik dönem inmeli 62 hasta alındı. Çalışmaya katılan tüm hastalar konvansiyonel rehabilitasyon tedavisine alındı. Buna ek olarak 1. gruba botulınum toksin tedavisinden sonraki 2. haftada başlanarak 4 hafta boyunca, haftada 3 gün, günde 30 dakika (5 dakika ısınma, 20 dk egzersiz, 5 dk soğuma) süresince, düşük-orta yoğunlukta (maksimal kalp hızının %40-60'ı düzeyinde) doktor gözetiminde bisiklet ergometresi yaptırıldı. Kontrol grubu ayrıca bir egzersiz programına dahil edilmedi. Hastaların demografik bilgileri (cinsiyet, yaş, kilo, boy), ek hastalıklar, kullandığı ilaçlar, inme tipi, inme süresi, sigara kullanımı, ilk/tekrarlayan botoks durumu, brunstrom evresi kaydedildi. Başlangıçta, 1. ay ve 3. ay kontrolde Euroqol Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Visual Analog Skalası, Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği, Bartel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi, Pitsburg Uyku Kalitesi İndeksi, Epworth Uykululuk Ölçeği, Modifiye Aswort Üst Ekstremite değerleri, Fugl-Meyer Değerlendirmesi ve 6 Dk Yürüme Testi ile fonksiyonel durum değerlendirmesi ve uykululuk, uyku kalitesi değerlendirmesi yapıldı. Bulgular: Egzersiz verilen gruptan 1 hasta tedavi süresinde alt ekstremite kırığı geçirmesi, 5 hasta da kontrol muayenelerini tamamlayamaması nedeniyle çalışma 56 hasta ile tamamlandı. Çalışmamızda her iki grup arasında demografik özellikler bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Başlangıç parametrelerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Her iki grubun kendi içinde başlangıç, 1. ay ve 3. ay değerlendirmesi yapıldığında; 1.grupta EQ-5D-3L, EQ5D-3L-VAS, Bİ, FBÖ, MASH, FMD, 6DYT'nde her iki muayenede de istatistiksel olarak anlamlı iyileşme görülürken, Grup 2'de Bİ ve FMD'nde sadece 3.ayda, EQ-5D-3L, FBÖ, MASH, 6DYT değerlerinde ise her iki muayenede de istatistiksel olarak anlamlı iyileşme görülmüştür. Her iki grup başlangıç, 1.ay ve 3.ay fark değerleri açısından karşılaştırıldığında ise; FMD'nde her iki ayda da istatistiksel olarak 1.grup lehine anlamlı artış görülürken, EQ5D-3L-VAS ve 6DYT'nde 3.ayda 1.grup lehine istatistiksel olarak anlamlı artış görülmüştür. Grup 1 ve Grup 2'nin gruplar arası karşılaştırmaları yapıldığında başlangıçta gruplar arasında anlamlı fark yokken, hem 1.ayda hem de 3.ayda Bİ ve FBÖ değerlerinin 1.grupta anlamlı olarak daha iyi olduğu, EQ-5D-3L-VAS değerinin ise 3.ayda 1.grupta anlamlı olarak daha iyi olduğu gözlenmiştir. EUÖ ve PUKİ'nde her iki grupta da grup içi ölçümlerde iyileşme görülürken bu iyileşme istatistiksel olarak anlamlı değildir ve gruplar arasında fark bulunmamıştır. Sonuç: Çalışmamız üst ekstremite spastisitesi nedeniyle botulınum toksin tedavisi alan hastalarda hafif-orta yoğunlukta yapılan aerobik egzersiz tedavisinin günlük yaşam aktivitelerine, fonksiyonel bağımsızlığa, üst ekstremite motor gelişimine ve yürüme hızına olumlu katkısını göstermiştir. Depresyon, uyku kalitesi, gündüz uykululuk durumunda her iki grupta da iyileşme görülmekle birlikte aerobik egzersizin bu parametrelere ek bir katkısı olmamıştır.